بررسی عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپهای آفتابگردان (.Helianthus annuus L) به تنش رطوبتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اصلاح نباتات، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحدایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران

2 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایران

3 عضو هیئت علمی (استاد)، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، (معاونت سرارود) سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرمانشاه، ایران

4 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحدایلام، دانشگاه آزاد اسلامی ایلام، ایران

5 دانشیار، عضو هیئت‌علمی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

تحقیق حاضر به منظور شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل به خشکی آفتابگردان در معاونت موسسه تحقیقات کشاورزی دیم (سرارود) کرمانشاه انجام گردید. آزمایش در قالب طرح لاتیس ساده انجام شد که در آن، 64 ژنوتیپ آفتابگردان با آرایش 8×8 در دو شرایط عدم تنش و اعمال تنش رطوبتی مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بین ژنوتیپ‌ها و همچنین سطوح تیمار تنش رطوبتی، از نظر تعداد طبق در واحد سطح، اختلاف معنی‌داری وجود نداشت. در شرایط تنش رطوبتی، در 27 ژنوتیپ قطر طبق بیشتر از 11.4 سانتی‌متر بود و در 16 ژنوتیپ قطر طبق حتی به 10 سانتی‌متر هم نرسید. در صفت تعداد دانه در طبق در شرایط عدم تنش، ژنوتیپ Sil-96 با تولید بیش از 842 دانه در طبق، بیشترین تعداد دانه در طبق را از خود نشان داد. با این حال 12 ژنوتیپ دیگر با این ژنوتیپ در گروه برتر آماری قرار گرفتند. در شرایط اعمال تنش رطوبتی نیز در 11 ژنوتیپ (از جمله ژنوتیپ Sil-96) تعداد دانه در طبق بیش از 630 عدد و در 16 ژنوتیپ، تعداد دانه در طبق، کمتر از 400 عدد بود. از نظر وزن هزار دانه، بین ژنوتیپ‌های آفتابگردان در هر دو شرایط تنش و عدم تنش، اختلاف معنی‌داری وجود نداشت. اما مقایسه دو شرایط تنش و عدم تنش، نشان داد که اعمال تنش رطوبتی سبب کاهش معنی‌دار و 8.62 درصدی وزن هزار دانه گردید. ژنوتیپ Sil-96 در هر دو شرایط تنش و عدم تنش، بالاترین عملکرد دانه را از خود نشان داد. هرچند که در شرایط عدم تنش، با چهار ژنوتیپ دیگر مشترکا در گروه برتر آماری قرار گرفت. همچنین ژنوتیپ Sil-96 از بالاترین شاخص تحمل به خشکی برخوردار بود. لذا به نظر می‌رسد که این ژنوتیپ برای کشت در هر دو شرایط وجود و عدم وجود تنش رطوبتی قابل توصیه باشد.

کلیدواژه‌ها


 
Abbasdokht, H., Yaghmaei, R., Ghorbani, H., 2015. The effect of chelate microelement (Jadogar) on yield and yield components of sunflower at different levels of plant densities. Agricultural Sciences and Natural Resources. 8(1), 1-19. [In Persian with English Summary].
Aboutalebian, M.A., Baba Raeisi, A., 2017. Effect of zinc sulfate application method on maximum leaf area index, yield and yield components of sunflower (Helianthus annuus L.) under water stress conditions. Iranian Journal of Field Crop Science. 48(2), 339-350. [In Persian with English Summary].
Arshadi, M.J., 2016. Investigation of the effect of seeds inoculation of chickpea (Cicer arietinium L.) with arbuscular mycorrhiza and pseudo-endomycorrhiza in response to drought stress. Ph.D. Dissertation. Faculty of Agriculture. Ferdowsi University of Mashhad. [In Persian].
Arshadi, M.J., Khazaee, H.R., Kafi, M., 2008. Effect of nitrogen topdress fertilizer application by using chlorophyll meter on yield and yield components of potato (Agria cv.). Agricultural Research. 8(1), 33-45. [In Persian with English Summary].
Bajji, M., Lutts, S., Kinet, J.M., 2001. Water deficit effects on solute contribution to osmotic adjustment as a function of leaf ageing in three durum wheat (Triticum durum Desf.) cultivars performing differently in arid conditions. Plant Science. 160, 669–681.
Bani Saeidi, A., 2012. Effect of nitrogen on grain yield components and nitrogen use efficiency of sunflower cultivars in Khuzestan environment conditions. Journal of Crop Physiology. 4(15), 71-86. [In Persian with English Summary].
Barjasteh, A.R., 2017. Evaluation of drought stress on wheat and wild oat (Avenaludoviciana) competition. Ph.D. Dissertation. Faculty of Agriculture. Ferdowsi University of Mashhad. [In Persian with English Summary].
Emami bistgani, Z., Siadat, S.A., Bakhshandeh A., Khalil Alami, S., Shirsmaoeli, Gh., 2014. Effect of plant density on yield, agronomic traits in new variety sunflower. Agronomy Journal (Pajouhesh and Sazandegi). 103, 69-75. [In Persian with English Summary].
FAO. 2015. Agricultural Production Year Book. Rome. Italy.
Farahvash, F., Mirshekari, B., Abbasi-Seyahjani, E., 2011. Effects of water deficit on some traits of three sunflower cultivars. Middle-East Journal of Scientific Research. 9(5), 584-587.
Farrokhi A., Nabipoor, A.R., Daneshian, J., 2005. Directions for Sunflower Production in Different Regions of the Country. Seed and Plant Improvement Research Institute. [In Persian].
Fernandez, G.C.J., 1992. Effective selection criteria for assessing plant stress tolerance. In: Proceedings of the International Symposium on Adaptation of Vegetables and Other Food Crops in Temperature and Water Stress, Taiwan, August 13-18, 1992. p. 257-270.
Fischer, R.A., Maurer. R., 1978. Drought resistance in spring wheat cultivars. I. Grain yield responses. Australian Journal of Agriculture Agriculture Research. 29(5), 897–912.
Gadimi, F.N., Jahanbakhsh, S., Gaffari, M., Ebadi, A., 2016. Evaluation of some agronomic traits and estimation of drought resistance indices for seed yield in sunflower inbred lines under with and without water stress. Dry farming Agronomy of Iran. 5(2), 225-247. [In Persian with English Summary].
Ganjali, A., Porsa, H., Bagheri, A., 1011. The reaction yield and morpho-physiological characteristics of early chickpea (Cicer arietinum L.) genotypes to drought resistance. Iranian Journal of Pulses Research. 2(1), 65-80. [In Persian with English Summary].
Ghaffari, M., 2008. Evaluation and selection of sunflower inbred lines under normal and drought stress conditions. Seed and Plant. 24, 633-649. [In Persian with English Summary].
Goksoy, A., Demir, A., Turan, Z., Dagustu, N., 2004. Responses of sunflower (Helianthus annuus L.) to full and limited irrigation at different growth stages. Field Crops Research. 87, 167-178.
Golparvar, A.R., Majidi Harvan, I., Ghassemi Pirbaloti, E., 2003. Genetic improvement yield potential and water stress resistance in wheat genotypes (Triticum aestivum L.). Journal of Research in Agricultural Science. 13, 13–21. [In Persian with English Summary].
Jennatdoust, M., Darvishzadeh, R., Ziaeifard, R., Azizi, h., Gholinezhad, E., 2015. Association mapping for grain quality related traits in confectionery sunflower (Helianthus annuus L.) using retrotransposon markers under normal and drought stress conditions. Crop Biotech. 9, 15-28. [In Persian with English Summary].
Kafi, M., Borzoee, A., Salehi, M., Kamandi, A., Masoumi, A., Nabati, J. 2009. Physiology of Environmental Stress in Plant. Jahad Daneshgahi Publication. [In Persian].
Kafi, M., Damghani, A., 2002. Resistance mechanisms of plants to environmental stresses. Jahad Daneshgahi Publication. [In Persian].
Kafi, M., Ganjali, A., Abbasi, F., 2007. Investigation of changes in abscisic acid of leaf tissue and stomatal resistance in susceptible and resistant genotypes of chickpea to drought stress. Sciences Journal. 33(4), 19-26. [In Persian with English Summary].
Karimi Kakhki, M., Sepehri, A., Hemati Matin, H.R., 2010. Investigation of oil and protein content and fatty acid composition of sunflower cultivars under different irrigation conditions. Agricultural Sciences and Natural Resources. 3(3), 63-80.
Kashif Naeem, M., Ahmad, M., Kamran, M., Kausar Nawaz Shah, M., Shahid Iqbal, M., 2015. Physiological responses of wheat (Triticum aestivum L.) to drought stress. International Journal of Plant and Soil Science. 6(1), 1-9.
Pirasteh Anusheh. H., Emam, Y., Jamali Ramin, F., 2010. Comparison of the effects of biological fertilizers with chemical fertilizers on growth, yield and percentage of oil sunflower (Helianthus annuus L.) in different levels of drought stress. Journal of Agroecology. 2(3), 492-501. [In Persian with English Summary].
Rahimizadeh, M., Kashani, A., Zare Feizabady, A., Madani, H., and Soltani, E., 2010. Effect of micronutrient fertilizers on sunflower growth and yield under drought stress conditions. Electronic Journal of Crop Production. 3(1), 57-72. [In Persian with English Summary].
Stone, L., Goodrum, R.D.E., Jafar, M.N., Khan, A.H., 2001. Rooting front and water depletion depths in grain sorghum and sunflower. Agronomy Journal. 69, 1105-1110.
Vafaienazhad, M., Baghi, M., Mobaser, H.R., Andarkhour, A.A., Ghanbari Malidarreh, A., 2011. Investigation of planting density effects on quality and quantity of sunflower cultivar in interval plantation. The first national conference on modern topics, 1-4. [In Persian with English Summary].
دوره 13، شماره 4
سیاست دسترسی آزاد
دی 1399
صفحه 1063-1076
  • تاریخ دریافت: 27 بهمن 1397
  • تاریخ بازنگری: 21 فروردین 1398
  • تاریخ پذیرش: 10 اردیبهشت 1398
  • تاریخ اولین انتشار: 01 دی 1399