گزینش صفات اگرومورفولوژیک مرتبط با عملکرد گندم بهاره در شرایط دیم به عنوان شاخص‌های انتخاب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری به‌نژادی گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2 استاد گروه بهنژادی گیاهی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 دانشیارگروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گنبدکاووس

4 دانشیار گروه بهنژادی گیاهی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

چکیده

این تحقیق به منظور بررسی ارتباط بین صفات زراعی و عملکرد دانه در شرایط دیم با استفاده از 132 ژنوتیپ گندم بهاره انجام شد. ژنوتیپ‌ها در قالب طرح آلفا لاتیس با دو تکرار و در مزرعه تحقیقاتی ایستگاه تحقیقات کشاورزی گنبد کاووس کشت شدند. عملکرد بیشترین همبستگی را به ترتیب با سرعت پرشدن دانه (0.84)، شاخص برداشت (0.84)، بیوماس (0.59)، وزن هزار دانه (0.58)، وزن دانه در سنبله (0.44) و وزن سنبله (0.41) داشت. عملکرد در شرایط دیم با صفات روز تا رسیدگی (0.57-) و روز تا سنبله‌دهی (0.46-) همبستگی منفی و معنی داری داشت. صفات سرعت پر شدن دانه و روز تا سنبله‌دهی وارد مدل رگرسیون گام به گام شدند و در مجموع 78.1 درصد از تغییرات عملکرد را توجیه کردند. صفات سرعت پر شدن دانه و روز تا سنبله‌دهی به ترتیب اثرات مستقیمی برابر با 0.773 و 0.285- بر عملکرد دانه داشتند. از صفات سرعت پرشدن دانه و روز تا سنبله‌دهی می‌توان به عنوان شاخص‌های انتخاب در شرایط دیم استفاده کرد. نتایج تجزیه کلاستر به روش حداقل واریانس وارد نشان داد که ژنوتیپ‌های 38(آفتاب)، 39 و 52(شوش) در گروه 7 قرار گرفتند. این گروه از نظر میانگین همه صفات مورد مطالعه از سایر گروه‌ها برتر بود. از ژنوتیپ‌های واقع در گروه 5 و 7 می‌توان برای تجمیع صفات مرتبط با عملکرد استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها


Ahmadi, A., Baker, D.A., 2001. The effect of water stress on grain filling processes in wheat. Journal of Agricultural Science. 136, 257-269.
Anonymous. 2018. XLSTAT manual. https:// help.xlstat.com/customer/en/portal/articles/2178395- download- the- xlstat- help-documentation
Assanga, S.O., Fuentealba, M., Zhang, G., Tan, C., Dhakal, S., Rudd, J.C., Ibrahim, A.M., Xue, Q., Haley, S., Chen, J., Chao, S., 2017. Mapping of quantitative trait loci for grain yield and its components in a US popular winter wheat TAM 111 using 90K SNPs. PloS one. 12, p.e0189669.
Blum, A., 1998. Improving wheat grain filling under stress by stem reserve mobilisation. Euphytica, 100, 77-83.
Bruce, W.B., Edmeades, G.O., Barker, T.C., 2002. Molecular and physiological approaches to maize improvement for drought tolerance. Journal of experimental botany. 53, 13-25.
Cattivelli, L., Rizza, F., Badeck, F.W., Mazzucotelli, E., Mastrangelo, A.M., Francia, E., Mare, C., Tondelli, A., Stanca, A.M., 2008. Drought tolerance improvement in crop plants: an integrated view from breeding to genomics. Field Crops Research. 105, 1-14.
Chandra, D., Islam, M.A., Barma, N.C.D., 2004. Variability and interrelationship of nine quantitative characters in F5 bulks of five wheat crosses. Pakistan Journal of Biological Sciences. 7, 1040-1045.
Ebrahimnejad, S., Rameeh, V., 2016. Correlation and factor analysis of grain yield and some important component characters in spring bread wheat genotypes. Cercetări Agronomice în Moldova. 16, 5-15.
Farshadfar, E., 2006. Multivariate Principles and Procedures of Statistics. Razi University Press. 734p. [In Persian].
Ghaderi, M. G., Zeinali Khanghah, H., Hosseinzadeh, A. H., Taleei, A. R., Naghavi, M. R., 2009. Evaluation of relationships between grain yield, yield components and the other characteristics associated with grain yield in bread wheat using multivariate statistical analysis. Journal of Iranian Field Crop Research. 7, 573-583. [In Persian with English summary].
Golparvar, A. R., Ghannadha, M. R., Zali A.A., Ahmadi, A., 2002. Evaluation of some morphological traits as selection criteria for improvement of bread wheat. Iranian Journal of Crop Sciences. 4, 202-207. [In Persian with English summary].
Hokmalipour, S., Seyedsharifi, R., 2015. Effect of seed inoculation with plant growth promoting rhizobacteria (pgpr) affected by different levels of nitrogen and phosphorus fertilizers on the yield and some physiological parameters of barley (Hordeum vulgar L.). Iranian Journal of Field Crops Research. 12, 822-833. [In Persian with English summary].
Janmohammadi, M., Ahmadi A., Poustini, K., 2011. Effect of leaf area reduction and nitrogen application on stomatal characteristics of flag leaf and grain yield of wheat under deficit irrigation. Journal of Crop Production. 3, 177-194. [In Persian with English summary].
Kandic, V., Dodig, D., Jovic, M., Nikolic, B., Prodanovic, S., 2009. The importance of physiological traits in wheat breeding under irrigation and drought stress. Genetika. 41, 11 -20.
Khalilzadeh, G.R., 2018. Genetic investigation of grain yield and its components in bread wheat genotypes using diallel method. Iranian Journal of Dryland Agriculture. 6,165-186. [In Persian with English summary].
Leilah, A. A., Al-Khateeb, S. A., 2005. Statistical analysis of wheat yield under drought conditions. Journal of Arid Environments. 61, 483-496.
Mohammadi, S., 2014. Evolution of grain yield and its components relationships in bread wheat genotypes under full irrigation and terminal water stress conditions using multivariate statistical analysis. Iranian Journal of Field Crops Research. 2, 99-109. [In Persian with English summary].
Moosavi, S.S., Kian Ersi, F., Afiuni, D., Abdollahi M.R., 2016. Evaluation of grain yield of bread wheat (triticum aestivum l.) promising lines and detection of yield related agro-morphological traits under terminal moisture stress. Journal of Crop Production and Processing. 5, 91-103. [In Persian with English summary].
Ricards, R.A., 1996. Defining selection criteria improve yield under drought. Plant Growth Regulation. 20, 157-166.
Senobar, A., Tabatabayi, S. A., Dehghani, F., 2011. Effect of irrigation intervals on grain yield, yield components and harvest index of bread wheat cultivars in Yazd region. Environmental Stresses in Crop Sciences. 3, 95-104. [In Persian with English summary].
Shahid Masood, M., Javaid, A., Ashiq Rabbani, M., Anwar. R., 2005. Phenotypic diversity and trait association in bread wheat (triticum aestivum L.) landraces from Baluchistan, pakistan. Pakistan Journal of Botany. 37, 949-957.
Tavakoli, A.R., 2012. Correlation coefficient, path analysis and drought tolerance indices for wheat under deficit irrigation conditions and nitrogen levels. Iranian Journal of Field Crops Research. 10, 198-206. [In Persian with English summary].
Zarebayati, A., Khodarahmi, M., Mostafavi, K., 2017. Relationship among traits and path analysis for grain yield of winter wheat cultivars under normal and drought stress conditions. Journal of Agronomy and Plant Breeding. 13, 85-95. [In Persian with English summary].