تأثیر بررسی اثرات تنش کم‌آبی بر خصوصیات رویشی سه گونه نعناع

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

2 عضو هیئت‌علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

گونه‌های جنس نعناع ازجمله مهم‌ترین سبزی‌ها هستند که در معرض آسیب‌های حاصل از تنش کم‌آبی قرار دارند. به‌منظور بررسی خصوصیات رشدی سه گونه نعناع در شرایط تنش کم‌آبی، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تکرار در شرایط کنترل‌شده انجام شد و گونه‌های Mentha longifolia (پونه)، Mentha spicata (سوسن) و هیبرید Mentha x piperita (نعناع فلفلی) در معرض چهار سطح رطوبتی خاک {100 (شاهد)، 80، 60 و 40 درصد ظرفیت زراعی} قرار گرفتند و در طول فصل رشد روند خصوصیاتی نظیر درصد بقاء، تعداد شاخه و استولون، تعداد برگ، طول شاخه‌ها و میزان نسبی کلروفیل اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که تیمارهای رطوبتی خاک تأثیر معنی‌داری بر درصد بقاء هر سه گونه‌ی نعناع داشتند. در تیمارهای شاهد و 80 درصد ظرفیت زراعی تعداد و طول شاخه‌ها و تعداد برگ گونه‌ی پونه نسبت به دو گونه‌ی دیگر بیشتر بود، درحالی‌که ازنظر تعداد و طول استولون گونه‌ی نعناع فلفلی برتری معنی‌داری نسبت به دو گونه دیگر در تمام سطوح رطوبتی داشت. باوجوداینکه کاهش رطوبت خاک در شرایط 60 درصد ظرفیت زراعی منجر به کاهش شدید تعداد و طول شاخه، تعداد برگ، تعداد و طول استولون در هر سه گونه‌ی نعناع شد، اما در این تیمار رطوبتی گونه‌ی سوسن رشد بهتری نسبت به دو گونه‌ی دیگر داشت. در هر سه گونه موردبررسی تنش کم‌آبی سبب کاهش خصوصیات رشدی گیاه شد، ولی گونه‌ی سوسن در شرایط کاهش 20 و 40 درصد رطوبت آب خاک (نسبت به ظرفیت کامل زراعی) رشد بهتری نسبت به دو گونه‌ی دیگر داشت.

کلیدواژه‌ها


Aliabadi Farahani, H., Valadabadi, S.A., Daneshian, J., Shiranirad, A.H., Khalvati, M. A., 2009. Evaluation changing of essential oil of balm (Melissa officinalis L.) under water deficit stress conditions. Journal of Medicinal Plants Research. 3(5), 329-333.

Alishah, H.M., Heidari, R., Hassani, A., Dizaji, A., 2006. Effect of water stress on some morphological and biochemical characteristics of purple basil (Ocimum basilicum). Journal of Biological Sciences. 6(4), 763-767.

Azizi, A., Yan, F., Honermeier, B., 2009. Herbage yield, essential oil content and composition of three oregano (Origanum vulgare L.) populations as affected by soil moisture regimes and nitrogen supply. Industrial Crops and Products. 29, 554–561.

Baghalian, K., Abdoshah, Sh., Khalighi-Sigaroodi, F., Paknejad, F., 2011. Physiological and phytochemical response to drought stress of german chamomile (Matricaria recutita L.). Plant Physiology and Biochemistry. 49, 201-207.

Burnett, S.E., Pennisi, S.V., Thomas, P.A., Iersel, M.W.V., 2005. Controlled drought affects morphology and anatomy of Salvia spledens. Journal of American Society and Horticultural Science. 130 (5), 775-781.

Cardona, C.A., Duncan, R.R., Lindstrom, O., 1997. Low temperature tolerance assessment in paspalum. Crop Science. 37, 1283-1291.

Chen, Y., Guo, Q., Liu, L., Liao, L., Zhu. Z., 2011. Influence of fertilization and drought stress on the growth and production of secondary metabolites in Prunella vulgaris L. Journal of Medicinal Plants Research. 5(9), 1749-1755.

Delfine, S., Loreto, F., Pinelli, P., Tognetti, R., Alvino, A., 2005. Isoprenoids content and photosynthetic limitations in rosemary and spearmint plants under water stress. Agriculture, Ecosystems and Environment. 106, 243-252.

FAO., 2007. FAOSTAT data, FAO statistical databases FAOSTAT., from www.fao.org.

Fatima, S., Farooqi, A.H.A., Ansari, S.R., Sharma, S., 1999. Effect of water stress on growth and essential oil metabolism in Cymbopogon marlini (palmarosa) cultivars. Journal of Essential Oil Research. 11, 491-496.

Fernandez, J.A., Balenzategui, L., Banon, S., Franco, J.A., 2006. Induction of drought tolerance by paclobutrazol and irrigation deficit in Phillyrea angustifolia during the nursery period. Scientia Horticulturae. 107, 277–283.

Hassani, Gh., Noorjoo, A., Henareh, M., 2009. Effects of Rootstock and Different Irrigation Levels on Yield and Fruit Quality of Apple c.v. Golden Delicious. Seed and Plant Production Journal. 25-2(1), 51-62. [In Persian with English Summary].

Hassanpour, H., Khavari-Nejad, R.A., Niknam, V., Najafi, F., Razavi, Kh., 2012. Effects of penconazole and water deficit stress on physiological and antioxidative responses in pennyroyal (Mentha pulegium L.). Acta Physiologiae Plantarum. 34, 1537-1549.

Issarakraisila, M., Ma, Q., Turner, D.W., 2007. Photosynthetic and growth responses of juvenile Chinese kale (Brassica oleracea var. albo glabra) and caisin (Brassica rapa subsp. parachinensis) to water logging and water deficit. Scientia Horticulturae. 111, 107–113.

Jensen, C.R., Battilani, A., Plauborg, F., Psarras, G., Chartzoulakis, K., Janowiak, F., Stikic, R., Jovanovic, Z., Li, G., Qi, X., Liu, F., Jacobsen, S.E., Andersen, M.N., 2010. Deficit irrigation based on drought tolerance and root signaling in potatoes and tomatoes. Agricultural Water Management. 98, 403–413.

Jones, H.G., Tardieu, F., 1998. Modeling water relations of horticultural crops: a review. Scientia Horticulturae. 74, 21–46.

Khalid, Kh.A., 2006. Influence of water stress on growth, essential oil, and chemical composition of herbs (Ocimum sp.). International Agrophysics. 20, 289-296.

Khazaie, H.R., Parsa, M., Hosseinpanahi, F., 2008. Effects of inoculation of Rhizobium native strains on nodulation of Kabuli and Dessi chickpea (Cicer arietinum L.) genotypes in different moisture levels in vegetative stage. Iranian Journal of Field Crops Research. 6 (1), 89-97. [In Persian with English Summary].

Kirda, C., Cetin, M., Dasgan, Y., Topcu, S., Kaman, H., Ekici, B., Derici, M.R., Ozguven, A.I., 2004. Yield response of greenhouse grown tomato to partial root drying and conventional deficit irrigation. Agricultural Water Management. 69, 191–201.

Lawrence, B.M., 2006. Mint, the Genus Mentha. CRC Press., Boca Raton.

Levitt, J., 1980. Responses of Plants to Environmental Stress. Academic Press, New York.

Marcum, B.D., Hanson, R.B., 2006. Effect of irrigation and harvest timing on peppermint oil yield in California. Agriculture Water Management. 82, 118-128.

McDowell, N., Pockman, W.T., Allen, C.D., Breshears, D.D., Cobb, N., Kolb, T., Plaut, J., Sperry, J., West, A., Williams, D.G., Yepez, E.A., 2008. Mechanisms of plant survival and mortality during drought: why do some plants survive while others succumb to drought? New Phytologist. 178 (4), 719-739.

Meskelu, E., Mohammed, M., Yimenu., F., Derese, Y., 2014. Spearmint (Mentha spicata L.) response to deficit irrigation. International Journal of Recent Research in Life Sciences. 1(1), 22-30.

Misra, A., Srivastava, N.K., 2000. Influence of water stress on Japanese mint. Journal of Herbs, Spices & Medicinal Plants. 7(1), 51-58.

Mitchell, A.R., 1997. Irrigating peppermint, EM 8662. Oregon State University Extension Service., Corvallis.

Mitchell, A.R., Farris, N.A., 1996. Peppermint response to nitrogen fertilizer in an arid climate. Journal of Plant Nutrition. 19, 955–967.

Okwany, R. O., Peters, T. R., Ringer, K. L., Walsh, D. B., Rubio, M., 2011. Impact of sustained deficit irrigation on spearmint (Mentha spicata L.) biomass production, oil yield, and oil quality. Irrigation Science. 30 (3), 213-219.

Petropoulos, S. A., Daferera, D., Polissiou, M. G., Passam, H. C., 2008. The effect of water deficit stress on the growth, yield and composition of essential oils of parsley. Scientia Horticulturae. 115, 393–397.

Ram, D., Ram, M., Singh R., 2006. Optimization of water and nitrogen application to menthol mint (Mentha arvensis L.) through sugarcane trash mulch in a sandy loam soil of semi-arid subtropical climate. Bioresource Technology. 97, 886-893.

Randriamanana, T., Wang, F., Lehto, F., Aphalo, P.J., 2012. Water use strategies of seedlings of three Malagasy Adansonia species under drought. South African Journal of Botany. 81, 61-70.

Safikhani, F., Heydarye sharifabadi, Syadat, A., Sharifi ashorabadi, H., Syednedjad, M., Abbaszadeh, B., 2007. The effect of drought on yield and morphological characteristics of Deracocephalum moldavica L. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants. 23(2). 183-94. [In Persian with English Summary].

Sanchez-Blanco, M.J., Rodrıguez, P., Morales, M.A., Ortuno, M.F., Torrecillas, A., 2002. Comparative growth and water relations of Cistus albidus and Cistus monspeliensis plants during water deficit conditions and recovery. Plant Science. 162, 107–113.

Singh, M. Ganesha Rao, R.S., Ramesh, S., 1997. Irrigation and nitrogen requirement of lemongrass (Cymbopogon flexuosus (Sleud) Wats) on a red sandy loam soil under semiarid tropical conditions. Journal of Essential Oil Research. 9, 569-574.

Smith, J.A.C., Griffiths., 1993. Water deficits: Plant Responses from Cell to Community. Bios Scientific Publishers., Oxford.

Volaire, F., Leliever, F., 2001. Drought survival in Dactylis glomerata and Festuca arundinacea under similar rooting conditions in tubes. Journal of Plant and Soil. 229, 225–234.