تأثیر غلظت‌های مختلف پاکلوبوترازول بر کاهش اثرات تنش یخ‌زدگی در دو توده کوشیا (Kochia scoparia)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری زراعت از دانشگاه فردوسی مشهد

2 عضو هیئت‌علمی دانشکده کشاورزی و پژوهشکده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد

3 عضو هیات علمی پژوهشکده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

کاربرد برخی از مواد شیمیایی مانند تریازول‌ها می‌تواند در تخفیف تنش‌های محیطی ازجمله سرما مؤثر باشد. به همین منظور آزمایشی به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد. غلظت‌های مختلف پاکلوبوترازول (0، 10، 20 میلی‌گرم در لیتر) قبل از اعمال سرما در محیط ریشه روی گیاهچه‌های کوشیا تیمار شد و سپس گیاهان در شرایط کنترل‌شده در معرض دماهای یخ‌زدگی (0، 3-، 6-، 9-، 12- و 16- درجه سانتی‌گراد) قرار گرفتند. قبل از اعمال دماهای یخ‌زدگی قند محلول برگ، پرولین، فنل کل، رنگ‌دانه‌های فتوسنتزی و مهار فعالیت رادیکال DPPH(1,1-diphenyl-2-picrylhydrazyl) اندازه‌گیری شد. پس از اعمال دماهای یخ‌زدگی پایداری غشاء سلولی از طریق اندازه‌گیری نشت الکترولیت‌ها و درجه حرارت کشنده برای 50% نمونه‌ها بر اساس نشت الکترولیت‌ها (LT50el) تعیین شد. درصد بقاء و رشد مجدد گیاهان نیز سه هفته پس از بازیابی گیاهان در شرایط طبیعی تعیین شد. نتایج نشان داد که با کاهش دما تا 9- درجه سانتی‌گراد میزان نشت الکترولیت‌ها ثابت ماند و کاهش دما به 12- درجه سانتی‌گراد موجب افزایش شدید نشت الکترولیت‌ها گردید. همچنین درصد بقاء نیز تا دمای 9- درجه سانتی‌گراد تحت تأثیر قرار نگرفت ولی کاهش دما به 12- درجه سانتی‌گراد موجب کاهش معنی‌دار آن گردید. کاربرد پاکلوبوترازول باعث افزایش میزان کلروفیل a و b، مهار فعالیت رادیکال DPPH و درصد بقاء شد ولی میزان پرولین، کربوهیدرات‌های محلول، فنل کل و میزان نشت الکترولیت‌ها را کاهش داد. برهمکنش دما و توده بر مجموع رنگ‌دانه‌ها حاکی از افزایش آن‌ها در توده بروجرد در غلظت 20 میلی‌گرم در لیتر پاکلوبوترازول بود و میزان پرولین و کربوهیدرات‌ها در توده سبزوار و عدم کاربرد پاکلوبوترازول به‌طور معنی‌داری بیشتر از سایر تیمارها بود. درمجموع کاربرد غلظت‌های 10 و 20 میلی‌گرم در لیتر پاکلوبوترازول در شرایط یخ‌زدگی از کاهش شدید درصد بقاء ممانعت کرد.

کلیدواژه‌ها


Abdul Jaleel, C., Manivannan, P., Sankar, B., Kishorekumar, C.A., Gopi, R., Somasundaram, R., Panneerselvam, R., 2007. Induction of drought stress tolerance by ketoconazole in Catharanthus roseus is mediated by enhanced antioxidant potentials and secondary metabolite accumulation. Colloids and Surfaces B: Biointerfaces. 60, 201-206.

Abe, N., Murata, T., Hirota, A., 1998. Novel 1,1-diphenyl-2-picryhy- drazyl- radical scavengers, bisorbicillin and demethyltrichodimerol, from a fungus. Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry. 62, 61-662.

Aly, A.A., Latifd, H.H., 2011. Differential effects of paclobutrazol on water stress alleviation through electrolyte leakage, phytohormones, reduced glutathione and lipid peroxidation in some wheat genotypes (Triticum aestivum L.) grown in-vitro. Romanian Biotechnological Letters. 16, 6710-6721.

Baek, K.H., Skinner, D.Z., 2003. Alteration of antioxidant enzyme gene expressionduring cold acclimation of near-isogenic wheat lines. Plant Science. 165, 1221-1227.

Bates, L.S., Waldran, R.P., Teare, I.D., 1973. Rapid determination of free proline for water studies. Plant and Soil. 39, 205–208.

Berova, M., Zlatev, Z., 2000. Physiological response and yield of paclobutrazol treated tomato plants (Lycopersicon esculentum Mill.). Plant Growth Regulation. 30, 117-123.

Chen, T.H.H., Gusta, L.V. Fowler, D.B., 1983. Tolerance to cold stress - the importance of roots and crowns. pp.57-76. In: D.B. Fowler, L.V. Gusta, A.E. Slinkard, and B.A. Hobin (Eds.). New Frontiers in Winter Wheat Production. University of Saskatchewan, Saskatoon, Canada.

DaneshMesgaran, M., Stern, M.D., 2005. Ruminal and post-ruminal protein disappearance of various feeds originating from Iranian plant varieties determined by the in situ mobile bag technique and alternative methods. Animal Feed Science and Technology. 118, 31–46.

Dere, S., Gines, T., Sivaci, R., 1998. Spectrophotometric determination of chlorophyll - a, b and total carotenoid contents of some algae species using different solvents. Turkish Journal of Botany. 22, 13-17.

Dubois, M., Gilles, K.A., Hamilton, J.K., Rebers, P.A., Smith, F., 1956. Calorimetric method for determination of sugars and related substances. Analytica Chimica Acta. 28, 350-356.

Fletcher, R., Hofstra, G., 1988. Triazoles as potential plant protectants. In: D. Berg, M. Plempel (Eds.), Sterol Synthesis Inhibitors in Plant Protection. Cambridge, Ellis Horwood Ltd. pp, 321–331.

Fletcher, R.A., Gilley, A., Davis, T.D., Sankhla, N., 2000. Triazoles as plant growth regulators and stress protectants. Horticultural Reviews. 24, 55-138.

Gusta, L.V., Fowler, D.B., Tyler, N.J., 1982. Factors influencing hardening and survival in winter wheat. In: Li, P.H., Sakai, A. (Eds.), Plant cold hardiness and freezing stress - mechanisms and crop implications, Vol. 2, Academic Press, New York. 23-40.

Jafari, S.R., Manuchehri Kalantari, Kh. Turkzadeh, M., 2006. The evaluation of paclobutrazol effects on increase cold hardiness in tomato seedlings (Lycopersicum esculentum L.). Iranian Journal of Biology. 3, 290-298. [In Persian with English Summary].

Jin, E.S., Yokthongwattana, K., Polle, J.E.W., Melis, A., 2003. Role of the reversible xanthophyll cycle in the photosystem II damage and in dunaliella salina. Plant Physiology. 132, 325-364.

Kishorekumar, C.A., Jaleel, C.A., Manivannan, P., Sankar, B., Sridharan, R., Somasundaram, R., Panneerselvam, R., 2007. Differntial effects of hexaconazole and paclobutrazole on the foliage characteristics of Chinese potato (Solenostemon rotundifolius). Acta Biologica Szegediensis. 50, 127-129.

Kraus, T.E., Fletcher, R.A., 1994. Paclobutrazol protects wheat seedlings from heat and paraquat injury. Is detoxification of active oxygen involved? Plant Cell Physiology. 35, 45-52.

Kraus, T.E., Mckersie, B.D., Fletcher, R.A., 1995. Paclobutrazol induced tolerance of wheat leaves to paraquat may involve increased antioxidant enzyme activity. Journal of Plant Physiology. 145, 570-576.

Levitt, J., 1980. Responses of Plants to Environmental Stresses. Vol. I Chilling, Freezing, and High Temperature Stress. London, NewYork, Toronto: Academic Press.

Mansouri Dehshoaibi, R., Davarynejad, Gh., Hokmabadi, H. Tehranifar, A., 2011. Evaluation of proline, proteins and sugar during phonological processes of flower buds of commercial pistachio cultivars. Journal of Horticultural Science. 25, 116-121.

McKersia, B.D., Leshem, Y.Y., 1994. Stress and stress coping in cultivated plants. Kluwer Academic publishers, the Netherlands.

Murray, G.A., Eser, D., Gusta, L.V., Eteve, G., 1988. Winter hardiness in pea, lentil, faba bean and chickpea. In: World Crops: Cool Season Food Legumes, (Eds.) Summerfield, R.J., Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, pp. 831-843.

Pinhero, R., Fletcher, R., 1994. Paclobutrazol and ancymidol protect corn seedlings from high and low temperature stresses. Plant Growth Regulation. 15, 47–53.

Riasi, A., Danesh Mesgaran, M., Stern, M.D., Ruiz Moreno, M.J., 2008. Chemical composition, in situ ruminal degradability and post-ruminal disappearance of dry matter and crude protein from the halophytic plants Kochia scoparia, Atriplex dimorphostegia, Suaeda arcuata and Gamanthus gamacarpus. Animal Feed Science and Technology. 141, 209-219.

Senaratna, T., Mackay, C., McKersie, B., Fletcher, R., 1988. Uniconazole-induced chilling tolerance in tomato and its relationship to antioxidant content. Journal of Plant Physiology. 133, 56–61.

Seppanen, M.M., 2000. Characteiza of freezing tolerance in solanum commersonii (dun.) with special reference of the relationship between and oxidative stress. Publication. 56, 4-44.

Serraj, R., Sinclair, T.R., 2002. Osmolyte accumulation: can it really help increase crop yield under drought conditions? Plant Cell Environment. 25, 333-341.

Singh, V.K., Dixit. R.S., 1992. Effect of moisture regime and sowing date on chickpea (Cicer arietinum). Indian Journal of Agronomy. 37, 739-43.

Singleton, U.L., Rossi, J., 1965. Colorimetry of total phenolics with phosphomolybdic-posphotungustic acid reagent. American Journal of Enology and Viticulture. 16, 144.

Steponkus, P.L., Uemura, M., Webb, M.S., 1993. Redesigning crop for increased tolerance to freezing stress. In: Jackson M.B., Black C.R., (Eds.), Interacting Stresses on Plants in a Changing Climate, Springer-Verley, Berlin.

Steppuhn, H., Wall, K., 1993. Kochia scoparia emergence from saline soil under various water regimes. Journal of Range Management. 46, 533- 538.

Uemura, M., Tominaga, Y., Nakagawara, C., Shigematsu, S., Minami, A., Kawamura, Y., 2006. Responses of plasma membrane to low temperature. Physiologia Plantarum. 126, 81-89.

Upadhyaya, A., Davis, T., Walser, R., Galbraith, A., Sankhla, N., 1989. Uniconazole-induced alleviation of low temperature damage in relation to antioxidant activity. Horticulture Science. 24, 955–957.

Vagu, J.A., Kerepesi, I., Galiba, G., Tischner, T., Sutka, J., 1999. Frost hardiness depending on carbohydrate changes during cold acclimation in wheat. Plant Science. 144, 85–92.

Vettakkorumakakav, N. N., Falk, D., Saxena, P., Fletcher, R.A., 1999. A crucial role for gibberellins in stress protection of plants. Plant Cell Physiology. 40, 542-548.

Waner, L.A., Junttila, O., 1999. Cold-induced freezing tolerance in Arobidopsis. Plant Physiology. 120, 391-399.

Webb, J., Fletcher, R., 1996. Paclobutrazol protects wheat seedlings from injury due to waterlogging. Plant Growth Regulation. 18, 201–206.

Xim, O., Kwon, Y.W., Bayer, D.E., 1996. Growth responses and allocation of assimilates of rice seedling by paclobutrazol and gibberellins treatment. Plant Growth Regulation. 16, 35-41.