اثر شوری خاک و آب بر رشد و عملکرد چند ژنوتیپ گندم نان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

2 استاد پژوهش موسسه تحقیقات خاک و آب

3 استاد واحد علوم و تحقیقات تهران دانشگاه آزاد اسلامی

چکیده

به منظور بررسی تاثیر شوری آب و خاک بر رشد و عملکرد ژنوتیپ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌­های گندم نان شامل رقم­های فلات، بزوستایا، مهدوی، روشن، گاسپارد، گاسکوژن، سایونز، چمران، الوند، قدس، مرودشت، الموت، کراس اروند، کراس شاهی،  و لاین های 4211*,  4211، 4213، 4209 و 17 M.V. طرحی در قالب بلوک‌های کامل تصادفی  در دو مکان، مکان 1 (فیض آباد) با شوری آب آبیاری 4 » و مکان 2  (داغستانی) با شوری آب 8- 6  دسی‍‌‌‌ زیمنس  برمتر و در سه تکرار به مدت دو سال زراعی (79-1378 و 80-1379) در اراضی شور دشت سیلابی نیشابور اجرا شد.  نتایج تجزیه مرکب دوساله نشان داد که در دو مکان اجرای آزمایش اثر سال و اثر ژنوتیپ بر صفت‌های عملکرد دانه، عملکرد کاه و عملکرد بیولوژیک معنی دار  (0/01< P) بود. در مکان 1، لاین * 4211  بالاترین عملکرد دانه را به مقدار 4167  کیلوگرم در هکتار تولید کرد و رقم روشن با تولید 7833  کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد کاه را داشت. بالاترین عملکرد بیولوژیک نیز به مقدار 11780  کیلوگرم در هکتار مربوط به رقم روشن بود. رقم فلات با تولید 2650  کیلوگرم دانه در هکتار، رقم سایونز با 4850  کیلوگرم کاه در هکتار و رقم فلات با عملکرد بیولوژیک 7817  کیلوگرم در هکتار به ترتیب کمترین عملکردهای دانه، کاه و بیولوژیک را داشتند. نتایج نشان داد که افزایش شوری باعث کاهش عملکرد دانه و کاه گردید، ولی در مقایسه با دانه، کاهش عملکرد کاه کمتر بود. در مکان 2  بیشترین عملکردهای دانه، کاه و بیولوژیک را رقم روشن به ترتیب 3867، 7983 و 11850  کیلوگرم در هکتار تولید نمود. کمترین عملکردهای دانه، کاه و بیولوژیک به مقدار 1567، 2983 و 4550  کیلوگرم در هکتار مربوط به رقم کراس اروند بود. باتوجه به این نتایج به نظر می­رسد رقم‌های روشن، سایونز و لاین 4213 به شوری متحمل­تر بوده و از نظر عملکرد دانه بر سایر ژنوتیپ­ها برتری داشتند، هر چند رقم­های روشن، کراس شاهی و الوند در این شرایط سه ژنوتیپ برتر در تولید کاه بودند و تنوع ژنتیکی از نظر تحمل به شوری در این رقم ها و لاین­ها وجود دارد.

کلیدواژه‌ها