ارزیابی صفات مورفولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ‌های منتخب کلزا در کشت‌های پاییزه و زمستانه تحت رژیم‌های مختلف آبیاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اگرواکولوژی دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

3 استاد موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

چکیده

به منظور ارزیابی عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ‌های منتخب کلزا در رژیم‌های مختلف دمایی و رطوبتی، آزمایشی به صورت فاکتوریل کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و به مدت دو سال زراعی (95-1393) در منطقه کرج اجرا شد. در این تحقیق، فصل کشت در دو سطح (پائیز و زمستان) و آبیاری در سه سطح (آبیاری معمول یا شاهد، قطع آبیاری از مرحله گلدهی به بعد و قطع آبیاری از مرحله خورجین‌دهی به بعد) به صورت فاکتوریل به عنوان عامل کرت اصلی و ژنوتیپ‌های بهاره کلزا شامل جری، جولیوس، ظفر، آرجی‌اس 003، هایولا 4815 و زابل 10 به عنوان عامل کرت فرعی در نظر گرفته شدند. صفات مورد ارزیابی عبارت بودند از ارتفاع بوته، قطر ساقه، تعداد شاخه فرعی، تعداد خورجین، طول خورجین، تعداد دانه در خورجین، وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه و شاخص برداشت. همه صفات مورد مطالعه تحت تاثیر تیمارهای آزمایش قرار گرفتند. در رابطه با عملکرد به عنوان برآیند نهایی اجزای عملکرد نتایج نشان داد که کشت پاییزه با عملکرد 3590 کیلوگرم در هکتار نسبت به کشت زمستانه با 2042 کیلوگرم در هکتار برتری داشت، در بررسی اثرات متقابل سه گانه، در کشت پاییزه با شرایط آبیاری معمول (شاهد)، ارقام جولیوس و زابل 10 با عملکرد دانه 5592 و 5536 کیلوگرم در هکتار، در شرایط قطع آبیاری از مرحله گل‌دهی به بعد ژنوتیپ جولیوس با عملکرد 2511کیلوگرم در هکتار و در شرایط قطع آبیاری از مرحله خورجین‌دهی به بعد ارقام جولیوس و زابل 10 با عملکرد 4124 و 3959 کیلوگرم در هکتار، ارقام برتر بودند. بطور کلی کشت پاییزه به عنوان بهترین زمان وارقام جولیوس و زابل 10 به عنوان پایدارترین ارقام معرفی گردیدند.

کلیدواژه‌ها


Daneshmand, A., Shirani Rad, A., Ardakani, M, 2007. Dehydration stress on tolerance of spring rapeseed genotypes. Journal of Agricultural Research. 1(1), 48-60 [In Persian with English summary].

Delkhosh, B., Shirani Rad, A., Noormohamadi, G., Darvishi, B., 2006. Study of the effects of drought stress on yield and some agronomic and physiological traits in rapeseed. Journal of Agricultural Sciences. 11(2), 165-176

Din, J., Khan, S.U., Ali, I., Gurmani, A.R., 2011. Physiological and agronomic response of canola varieties to drought stress. Journal of Animal and Plant Science. 21(1), 78-82.

Gholipour, O., Latifi, Ghasemi H., Moghaddam, M., 2005 Comparison of growth and yield of canola cultivars under rainy conditions. Journal of Agricultural Sciences and Natural Resources. 11(1), 5-13.

Hasanzadeh, M., Naderi, M., Shirani Rad, A., 2006. Effect of drought stress on yield and yield components of autumn canola varieties in Isfahan region. Agricultural Research. 2(2), 51-62. [In Persian with English summary].

Hasanzadeh, R., Majnoon Hosseini, N., Nezami, A., Rezvani, P, 2015. Impact of irrigation and application of high and low fertilizer on morpho-physiological traits of the summer one-year boundary. Iranian Journal of Crop Sciences. 64(2), 286-277. [In Persian with English summary].

Jahan, M., Kamayestani, N., Ranjbar, F., 2013. The feasibility of using super absorbent moisture to reduce drought stress in corn in a low-input farming system under Mashhad conditions. Journal of Agricultural Ecology. 5(3), 281-272. [In Persian with English summary].

Ma, Q., Niknam, S.R., Turner, D.W., 2006. Responses of osmotic adjustment and seed yield of Brassica napus and B. juncea to soil water deficit at different growth stages. Australian Journal of Agricultural Research. 57(2), 221-226.

Mendham, N.G., Russel, M.J., Buzza, G.C., 1984. The contribution of seed survival to yield in new Australian cultivars of oilseed rape. Journal of Agricultural Science Cambridge. 85, 103-110.

Mostofi Khusheh Mehr, S., 2008. Review of the market for oilseeds and its products. Institute for Agricultural Planning and Economics Research, Ministry of Jihad-e-Agriculture.50p [In Persian].

Razavi, R., Amami, A., Hemayanifar, M., Aashoori, Sh., Razavi, N., Vatankhah, H., 2013. The effect of irrigation management in canola growth stages in adaptation to climate change and reducing water consumption. Secondary Conference on Climate Change and its Impact on Agriculture and the Environment. Orumieh-Summer 2013. 3513-3519. [In Persian].

Shirani Rad, A., 2012. Evaluation of the response of the hopeless lines of canola to the final dry season. Final report, Seed and Plant Improvement Research Institute. (In persian)

Sinaki, J.M., Majidi Heravan, E. Shirani Rad, A.H. Noormohamadi, G., Zarei, G., 2007. The effects of water deficit during growth stages of canola (B. napus L.). American- Eurasian Journal of Agricultural, Environment Science. 2(4), 417-422.

Turhan, H., Baser, I., 2004. In vitro and in vivo water stress in sunflower (Helianthus annus L.). Helia. 27, 227-236.