ارزیابی اثر سطوح آبیاری و مدیریت حاصلخیزی خاک بر عملکرد دانه و روغن کنجد (.Sesamum indicum L)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علمی کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار گروه علمی کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

این پژوهش به‌منظور بررسی اثر نوع کود در سطوح مختلف آبیاری بر عملکرد دانه و تولید روغن کنجد (Sesamum indicum L.) (توده بومی شادگان، با طول دوره رشد متوسط و متحمل به آفات و گرما) درسال زراعی 96-1395 در شهرستان شادگان بررسی شد. آزمایش به‌صورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. سطوح آبی در سه سطح شامل آبیاری پس از 100، 200 و 300 میلی­متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A در کرت­های اصلی و نوع کود به‌عنوان عامل فرعی در چهار سطح شامل شاهد، کود شیمیایی شامل کود فسفره به میزان 250 و کود نیتروژنه از نوع اوره به میزان 100 کیلوگرم در هکتار، کود گاوی به میزان 30 تن در هکتار (با میزان رطوبت 14 درصد) و کود کمپوست (50 درصد زباله شهری و 50 درصد تفاله نیشکر) به میزان 30 تن در هکتار (با میزان رطوبت 21 درصد) در کرت­های فرعی قرار گرفتند. تیمارهای کود شیمیایی و کمپوست به‌صورت جداگانه اعمال شدند. صفات مورفولوژیک (ارتفاع بوته، تعداد برگ در بوته، تعداد شاخه فرعی در بوته)، عملکرد و اجزای عملکرد دانه، درصد و عملکرد روغن برای ارزیابی تیمارها اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد که عملکرد دانه کنجد در سطح آبیاری 300 میلی­متر تبخیر به‌طور معنی­داری (P≤0.01) کمتر از سطح آبیاری 100 و 200 میلی­متر تبخیر (به ترتیب 63.5 و 40 درصد) بود. عملکرد دانه کنجد با کاربرد کود شیمیایی، دامی و کمپوست به‌طور معنی­داری (P≤0.01) و به ترتیب 5/47، 34 و 16 درصد نسبت به شاهد افزایش یافت. بیشترین (8/52 درصد) درصد روغن با استفاده از کود شیمیایی و سطح اول آبیاری (100 میلی­متر تبخیر از تشتک تبخیر) به دست آمد. بیشترین عملکرد روغن کنجد (644.5 کیلوگرم در هکتار) در سطح اول آبیاری به دست آمد که به‌طور معنی­داری (P≤0.01) بیشتر از سطوح دوم و سوم آبیاری (به ترتیب 17 و 43 درصد) بود. بیشترین درصد افزایش عملکرد روغن با استفاده از کود شیمیایی ثبت گردید که 52 درصد بیشتر از شاهد بود. به‌طورکلی، برای تولید دانه باشد، سطح آبیاری را می­توان به 200 میلی­متر تبخیر افزایش داد. با توجه به عدم تفاوت معنی­دار عملکرد دانه، مصرف کود دامی برای تولید عملکرد دانه مطلوب با کود شیمیایی برابری می­کند و قابل توصیه است.

کلیدواژه‌ها


Atiye, R.M., Lee, S.S., Edwards, C.A., Arancon, N.Q., Metzger, J., 2002. The influence of humic acid derived from earthworm-processed organic waste on plant growth. Bio resource Technology. 84, 7–14.

Divsalar, M., Thamasbisarvestani, Z., Modaressanavi, A.M., Hamidi, A., 2016. Study the effect of drought stress on oil, protein percent and fatty acids composition of soybean grain. Plant Ecophysiology. 27, 44-57. [In Persian with English Summary].

Eghball, B., 2002. Soil properties as influenced by phosphorus- and nitrogen-based manure and compost applications. Agronomy Journal. 94, 128–135.

Eskandari, H., 2009. Effect of limited irrigation on agronomical and physiological properties and quality of sesame cultivars. PhD dissertation. Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Iran. [In Persian].

Eskandari, H., 2016. Application of evaporation pan in scheduling irrigation interval and increasing water use efficiency of crops. p. 1-5. Proceedings of the 1st Congress of Water Deficit Crisis. Kaboodar-Ahang, Iran. [In Persian with English Summary].

Eskandari, H., Kazemi, K., 2016. Physiological Response of Plants to Adverse Environmental Conditions. Payame Noor University of Khuzestan. [In Persian].

Eskandari, H., Zehtab Salmasi, S., Ghasemi-Golezani, K., 2011. Evaluation of water use efficiency and grain yield of sesame cultivars as a second crop under different irrigation regimes. Agricultural Science and Crop Production. 1(20), 39-51. [In Persian with English Summary].

Eskandari, H., Zehtab Salmasi, S., Ghasemi-Golezani, K., Gharineh, M.M., 2009. Effects of water limitation on grain and yields of sesame cultivars. Journal of Food Agriculture and Environment. 7(2), 339-342.

Forouzandeh, S., 2013. Effect of animal manure, vermicompost and compost on growth properties and qualitative and quantitative yield of sesame. MSc dissertation. Faculty of Agriculture, University of Birjand, Iran. [In Persian with English Summary].

Ghanbari Kashan, M., Mirzakhani, M., and Farid Hashemi, S.A., 2016. Response of physiological efficiency of nitrogen of safflower to animal and chemical fertilizer in Kashan region. Journal of Plant Ecophysiological Research. 41, 52-64. [In Persian with English Summary].

Ghassemi-Golezani, K., Dalil, B., Muhammadi-Nasab, A., Zehtab-Salmasi, S., 2008. Response of chickpea cultivars to water deficit in the field. Notulae Botanicae Horti Agrobotanica Cluj-Napoca. 36, 25-28.

Ghodrati, G.R., 2014. Effect of drought stress on grain yield and qualitative properties of canola cultivars. Crop Physiology. 18, 67-82. [In Persian with English Summary].

Goldani, M., Fazeli-Kakhaki, F., 2015. Evaluation of the effect of animal and organic manure on growth properties, yield and yield components of three sesame ecotypes. Iranian Journal of Crop Research. 1(12), 127-136. [In Persian with English Summary].

Kassab, O., Noemani, E., El-Zeiny, A.H., 2005. Influence of some irrigation system and water regimes on growth and yield of sesame plants. Journal of Agronomy. 4, 220-224.

Kazemi, K., Khajeh Hosseini, M., Nezami, M., Eskandari, H., 2016. Effect of priming on germination yield and seed quality of sesame under deficit irrigation. Agricultural Crop Management. 2(18), 373-388.

Khorramdel, S., Rezvani Moghaddam, P., Amin Ghafouri, A., Shabahang, J., 2013. Effects of biofertilizers and different water volume per irrigation on vegetative characteristics and seed yield of sesame (Sesamum indicum L.). Journal of Agroecology. 2(5), 93-104. [In Persian with English Summary].

Kosarifar, M., Khajouienejad, G., Maghsoodimod, A.A., Ghanbari, J., 2016. Effect of fertilizer treatment on qualitative and qualitative yield of sesame cultivar in Kerman climate conditions. Iranian Journal of Field Crops Research. 13(2), 378-390. [In Persian with English Summary].

Mehrabi, Z., Ehsanzadeh, P., 2011. A study on physiological attributes and grain yield of sesame (Sesamum indicum L.) cultivars under different soil moisture regimes. Journal of Crops Improvement. 1(2), 75-88. [In Persian with English Summary].

Misagh, M., Movahedi-Dehnavi, M., Yadavi, A., Khadem-Hamzeh, H., 2017. Improvement oil yield and protein of sesame under drought stress with foliar application of zinc and bore. Plant Production. 1(9), 163-180. [In Persian with English Summary].

Mobaser, H., Piri, I., 2010. Agronomy of Industrial and Forage Crops. Payame Noor University Publication. 108 p. [In Persian].

Mohammadrezakhani, M., Haidari sharifabad, H., Madani, H., Amini, Z., 2012. Comparison of different levels of drought stress on yield and yield components of five sesame cultivars in tropic region. p. 1-6. Proceedings of the National Congress on New approaches in Agriculture. [In Persian with English Summary].

Naderi, A., Nourmohammadi, G., Darvish, F., Shiranirad, A., Madani, H., 2016. Evaluation of saffron reaction to different Level of drought stress in Isfahan region. Iranian Journal of Crop Science. 3, 221-225. [In Persian with English Summary].

Najfai, H., Safari, M., 2012. Evaluation of drought stress on yield, yield component and oil percentage of sesame cultivars. p. 1-6. Proceedings of the 11th Congress of Irrigation and reduction of evaporation. Kerman. Iran. [In Persian].

Navabi, F., 1997. Evaluation and determination of water consumption of sesame cultivar Darab14. Research work. Ministry of Agriculture. [In Persian].

Rezvani Moghaddam, P., Sabori, A., Mohammadabadi, A.A., Moradi, R., 2014. Effect of animal manure and compost on yield, yield component and oil of three sesame genotype in Mashhad. Iranian Journal of Field Crops Research. 2(11), 241-250. [In Persian with English Summary].

Shokoohfar, A.R., Yaghoobinejad, S., 2013. The effect of drought stress on yield components of sesame cultivars. Journal of Agronomy and Plant Breeding. 4(8), 19-29. [In Persian with English Summary].

Tahmasebi Sarvestani, Z. Mostafavirad, M., 2012. Effect of organic and inorganic nitrogen sources on quantitative and qualitative characteristics in three winter rapeseed cultivars in Arak. Journal of Crop Production. 4(3), 177-194. [In Persian with English Summary].

 Varavipour, M., 2011. Generals of Soil Science. Payame Noor University. [In Persian].