تأثیر سطوح مختلف آبیاری بر عملکرد و اجزای عملکرد و ارتباط آن با الگوی الکتروفورزی پروتئین بذر در برخی ژنوتیپ‌های عدس (.Lens culinaris Medik)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت‌علمی دانشگاه پیام نور

چکیده

تنش‌های محیطی از قبیل تنش کم‌آبی یکی از موانع اساسی در تولید محصولات زراعی در بسیاری از نقاط جهان خصوصاً مناطق خشک و نیمه‌خشک نظیر ایران محسوب می‌شوند. دربین گیاهان زراعی متنوع، حبوبات اهمیت بسیار مهمی در تأمین غذای بشر دارد. این گروه از گیاهان دارای ارزش غذایی زیادی بوده و از مهم‌ترین منابع غذایی سرشاراز پروتئین می‌باشند. در این مطالعه شش رقم عدس (سبز قزوین، توده محلی اسدآباد، توده محلی کرمانشاه، کیمیا، بیله‌سوار و گچساران) در مزرعه آموزشی-تحقیقاتی دانشگاه پیام‌‌نور اسدآباد، در سال زراعی 96-1395 با آرایش کرت‌های خردشده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار کشت گردید. تنش خشکی در چهار سطح نرمال، تنش خشکی بعد از گلدهی، تنش خشکی بعد از نیام‌دهی و شرایط کاملاً خشک به‌عنوان عامل اصلی و شش رقم عدس به‌عنوان سطوح عامل فرعی در نظر گرفته شدند. عملیات برداشت پس از رسیدگی با حذف اثر حاشیه صورت گرفت. صفات موردمطالعه شامل عملکرد دانه، وزن صد دانه، تعداد دانه در بوته، تعداد نیام در بوته، ارتفاع گیاه در مرحله نیام‌دهی، ارتفاع در مرحله برداشت، طول نیام، عرض نیام، طول برگچه، تعداد دانه در نیام، وزن خشک تک بوته، محتوای آب برگ، محتوای کلروفیل گیاه در طی مراحل رشدی، صفات فنولوژیک روز از سبز شدن تا گلدهی و روز از سبز شدن تا نیام‌دهی بودند که از روش‌های استاندارد برای اندازه‌گیری آن‌ها استفاده شد. در بخش دوم برای مطالعه تنوع مولکولی به کمک پروتئین‌های دانه عدس، پروتئین‌های ذخیره‌ای دانه ارقام مذکور با بافر استخراج، استخراج شدند. سپس الکتروفورز با استفاده از روش SDS-PAGE انجام پذیرفت. تجزیه خوشه‌ای با استفاده از الگوی پروتئینی دانه ژنوتیپ‌های موردمطالعه و اختصاص داده‌های صفر (عدم حضور باند پروتئینی) و 1 (حضور باند پروتئینی) با کمک نرم‌افزار NTSYS نگارش 2.02 e توسط روش UPGMA انجام گردید. جهت مطالعه همسویی و مقایسه نتایج داده‌های مورفولوژیکی (زراعی) و داده‌های مولکولی از آزمون مانتل-هانزل (Mantel-Haenszel) توسط نرم‌افزار XLSTAT, 2017 استفاده شد که همبستگی معنی‌داری در سطح احتمال 5 درصد بین صفات زراعی در شرایط طبیعی با داده‌های مولکولی مشاهده گردید. همبستگی معنی‌دار بین صفات زراعی در شرایط تنش خشکی و داده‌های مولکولی مشاهده نگردید. بر اساس آزمون مقایسه میانگین، ژنوتیپ‌های گچساران و کیمیا به ترتیب دارای عملکرد مطلوب‌تری نسبت به سایر ژنوتیپ‌ها بودند.

کلیدواژه‌ها


Araus, J.L., Slafer, G.A., Royo, C., Serret, M.D., 2008. Breeding for yield potential and stress adaptation in cereals. Journal of Critical Reviews in Plant Science. 27, 377-412.

Azizi Chakherchaman, Sh., Kazemi Sarvateh, H., Yarnia, M., Mostafaei, H., 2009. Evaluation of drought tolerance in some improved lines varieties of lentil (Lens culinaris L.) using stress susceptibility and tolerance indices. Crop Production in Environmental Stress. 1, 7-17. [In Persian with English Summary].

Amiri dehahmadi, S.R., Parsa, M., Gangeali, A., 2010. The effects of drought stress at different phenological stages on morphological traits and yield components of a chickpea (Cicer arietinum L.) under greenhouse conditions. Iranian Journal of Field Crops Research. 8, 157-166. [In Persian with English Summary].

Darabi, F., Hatami, A., Zarea, M.J., Naseri, R., 2015. Effect of shading on some important physiological traits in lentil crop. Journal of Crop Ecophysiology. 9, 122-109. [In Persian with English Summary].

Echarte, L., Rothstein, S., Tollenaar, M., 2008. The response of leaf photosynthesis and dry matter accumulation to nitrogen supply in an older and a newer maize hybrid. Crop Science. 48, 656- 665.

Ganjeali, A., Nezami, A., 2008. Ecophysiology and Determinatives yield of pulses in pulses. JDM Press., Iran. [In Persian].

Ghavam pour, M., Mossavi, S.Gh.R., 2017. Effect of irrigation, plant density and nitrogen levels on yield and yield components of Eruca sativa. Environmental Stresses in Crop Sciences. 10, 351-361. [In Persian with English Summary].

Hashemzadeh, J., Monirifar, H., 2016. Agro-morphological traits variation in some lentil landrace cultivars from northwest of Iran. Crop Breeding. 8, 102-111. [In Persian with English Summary].

Kakaei, M., Zabarjadi, A., Mostafaie, A., 2010. Comparison of Genetic and Morpho-physiological Distance via SDS-PAGE Marker in Some Rapeseed Genotypes. Journal of Agricultural Biotechnology. 1, 79-94. [[In Persian with English Summary].

Kakaei, M., Mazahery Laghab, H., Kahrizi, D., 2013. Study of Morphological and biochemical to determine the genetic diversity of cultivated Oat (Avena sativa L.). Journal of Agricultural Biotechnology. 5, 117-136. [In Persian with English Summary].

Karim Mojeni, H., Alizadeh, H.M., Majnoon Hoseini, N., Payghambari, S.A., 2005. Effects of herbicides and handweeding in control of weed in winter and spring sown lentil (Lens culinaris). Iranian Journal of Agricultural Sciences. 1, 81-96. [In Persian with English Summary].

Khamdi, N., Nezami, A., Bagheri, A.R., 2009. Effect of autumn planting on phenology and morphology of cold hardy lentils (Lens culinaris Medik.) in Mashhad conditions. Environmental Stresses in Agricultural Sciences. 2, 39-51. [In Persian with English Summary].

Kafi, M., Nezami, A., Hosseini, H., Masomi A., 2005. Physiological effects of drought stress by polyethylene glycol on germination of lentil (Lens culinaris Medik.) genotypes. Iranian Journal of Field Crops Research. 3, 69-80. [In Persian with English Summary].

Pandey, R.L., Rai, S.H., Taiwari, A.S., Reddy, R.K., 1981. Notes on estimates of heterosis for grain yield and implication in chickpea breeding. Legume Research. 4, 109-111.

Pour ahmadi, M., Honarneghad, R., Ovaiesi, M., 2014. Effect of defoliation and on morphophysiological characteristics under drought stress condition in Sorghum (Sorghum bicolor L.). Agronomic Research in semi desert regions. 11, 237-244. [In Persian with English Summary].

Nasri, R., Haidarimghdam, A., Siadat, A., Paknejad, F., Sadegh Sayyah, M., 2012. Study of correlation of traits and causal analysis of supplementary irrigation on yield and yield components of rainfed chickpea in Ilam. Journal of Agronomy and Plant Breeding. 8, 172-161. [In Persian with English Summary].

Nouri goghari, M., Dashti, H., Madah Hosseini, Sh., Dehghan, E., 2014. Evaluation of genetic diversity of lentil germplasm using morphological traits in Bardsir. Journal of Iranian Crop Science. 45, 541-551. [In Persian with English Summary].

Naroie rad, M.R., Aghaei, M.J., Fanayi, H.R., Mohammad Ghasemi, M., 2008. Study of Genetic diversity some morphological and phenological traits of lentil masses in warm and dry areas. Journal of Research and Development in Agriculture and Horticulture. 78, 181-173. [In Persian with English Summary].

Nakhzari Moghadam, A., Parsa, N., Sabouri, H., Bakhtiari, S., 2017. Effect of humic acid, density and irrigation on quantitative and qualitative traits of Chickpea (Cicer arietinum L.) in Neishabur. Environmental Stress in Crop Sciences. 10, 183-192. [In Persian with English Summary].

Nouri, M.J., Mozafari, A., Mirza-Haydari, M., 2016. Evaluation of yield and yield components of lentil (Lens culinaris Medik.) effected by biofertilizer, nitrogen starter and supplemental irrigation in Kermanshah provin. Journal of Agronomy and Plant Breeding. 12, 1-14. [In Persian with English Summary].

Ojaghi, J., Akhundova, E., 2010. Genetic diversity in doubled haploids wheat based on morphological traits, gliadin protein patterns and RAPD markers. African Journal of Agriculture Research. 13, 1701-1712.

Pezeshkpour, P., Rafei, M., Siadat, S.A., Shaykhhosaini, M., 2002. Effect of the reduction of drought stress using supplementary Irrigation for chickpea (CicerarientinumL.) in dry farming condition. 1th National Conference on Pulse in Iran. 53-55 pp. [In Persian].

Parsa, M., Bagheri, A.R., 2008. Legumes. Publications University of Mashhad. (Compilation). [In Persian].

Pouresmaeil, M., Ghanavati, F., beyazi, A., 2012. Morphological Traits variation in Lentils of Lens nigricans, L. ervoides and L. odemensis. Journal of Seed and Plant Seedlings. 1-28, 545-562. [In Persian]

Rashidi, V., Chalabi Yani, S., Sharifi, M., Effatdust, N., 2011. Comparison and Classification of Lentil (Lens culinaris) Landraces under Drought Stress Conditions after Flowering. Journal of Crop Ecophysiology. 5, 81-96. [In Persian with English Summary].

Remrodi, M., Golvi, M., Nakhsir Moghdam, A., 2008. Evaluation of yield and yield components of some lentil genotypes in different planting dates. Journal of Agricultural Research: Water, Soil and Plant in Agriculture. 8, 77-69.  [In Persian with English Summary].

Saman, S.M., Mozafari, J., Vaezi, Sh., Abasimghdam, A., Mostafaei, H., 2012. Evaluation of genetic diversity of pod and seeds in lentil germplasm of Iran. Journal of Agricultural Sciences of Iran. 14, 182-171.  [In Persian with English Summary].

Taleaei, A.A., Sayyadian, K., 2000. Effect of supplementary irrigation and nutrition requirement of chickpea in rain fed condition. Iranian Journal of Crop Sciences. 2, 63-69. [In Persian with English Summary].

Zabet, M., Hosseinzadeh, A.H., 2011. Determinatin of the most effective traits on yield in mung bean (Vigna radiata L. wilczek) by multivariate analysis in stress and non-stress conditions.Iranian Journal of Pulses Research. 2, 87-98. [In Persian with English Summary].