تعیین مهمترین صفات موثر بر عملکرد دانه برخی ژنوتیپ های جو در شرایط آبیاری مطلوب و تنش خشکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز.

2 هیئت‌علمی بخش زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز.

چکیده

به‌منظور مقایسه صفات مورفوفیزیولوژیک هشت ژنوتیپ خارجی و دو رقم ایرانی جو در شرایط آبیاری مطلوب و تنش خشکی و تعیین ارتباط این صفات با عملکرد دانه، آزمایشی در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 93-1392 در دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز اجرا شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که در هر دو شرایط مطلوب و تنش خشکی بین ژنوتیپ­ها ازنظر طول سنبله، ارتفاع، وزن هزار دانه، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبله در مترمربع، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت تفاوت معنی­داری وجود دارد. بیشترین میانگین عملکرد دانه در شرایط مطلوب مربوط به ژنوتیپ­های 79، 95، 120 و رقم یوسف (با میانگین 935.3 گرم در مترمربع) و در شرایط تنش مربوط به ژنوتیپ­های 95 و 120 (با میانگین 834.27گرم در مترمربع) بود. در شرایط آبیاری مطلوب، عملکرد بیولوژیک (0.94)، تعداد سنبله(0.51) و تعداد دانه (0.51) و در شرایط تنش عملکرد بیولوژیک (0.96)، وزن هزار دانه (0.65) و تعداد­ دانه در سنبله (0.63) بیشترین همبستگی مثبت و معنی­دار را با عملکرد دانه داشتند.بر اساس مدل رگرسیونی، مهم‌ترین صفات مؤثر بر عملکرد دانه در شرایط آبیاری مطلوب شامل طول سنبله، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت به ترتیب با ضرایب تبیین 0.998، 0.920 و 0.995 و در شرایط تنش شامل عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت به ترتیب با ضرایب تبیین 0.935 و 0.995 بودند.درمجموع ژنوتیپ­های 95 و 120 به ترتیب با میانگین عملکرد­ دانه 8809.7 و 8925 کیلوگرم در هکتار به­ عنوان ژنوتیپ­های برتر در هر دو شرایط مطلوب و تنش خشکی شناخته شدند.

کلیدواژه‌ها


Afzalifar, A., Zahravi, M., Bihamta, M.R., 2011. Evaluation of tolerant genotypes to drought stress in Karaj region. Journal of Agronomy and Plant Breeding. 7 (1), 25-44. [In Persian with English Summary].

Araus, J.L., Febrero, A., Catala, M., Molist, M., Voltas, J., Romagosa, I., 1999. Crop water availability in early agriculture: Evidence from carbon isotope discrimination of seeds from a tenth millennium BP site on the Euphrates. Global Change Biology. 5, 233-244.

Cornic, G., 2000. Drought stress inhibits photosynthesis by decreasing stomata aperture by affecting ATP synthesis. Trends in Plant Science. 5, 187-188.

Dehghan, M., Khodarahmi, M., Majidi-Harvan, E., Paknejad, F., 2010. Genetic variation of morphological and physiological traits in durum wheat lines. Seed and Plant Improvement Journal, 27(1), 103-120. [In Persian with English Summary].

Emam, Y., 2011. Cereal Production. (4th Ed.) Shiraz University Press, Shiraz. [In Persian].

Emam, Y., Niknejad, M., 2012. An Introduction to the Physiology of Crop Yield. (Translation). 3rd ed., Shiraz University Press. 571p. [In Persian].

Gonzalez, A., Bermjo, V., Gimeno, B.S., 2010. Effect of different physiological traits on grain yield in barley grown under irrigated and terminal water deficit conditions. Journal of Agricultural Science. 148, 319-328

Hasheminasab, H., Assad, M.T., Emam, Y., 2013. Effect of drought stress on antioxidant enzymes and cell death related traits in resistant and susceptible wheat cultivars at grain filling stage. Journal of Crop Production and Processing. 3(9), 1-14. [In Persian with English Summary].

Hassanpour, J., Kafi, M., Mirhadi, M.J., 2008. Effects of water stress on yield and some physiological characteristics of barley. Journal of Agricultural sciences. 39(1), 165-177. [[In Persian with English Summary].

Iravani, M., Solouki, M., Rezai, A.M., Siasar, B.A., Kohkan, S.A., 2008. Investigating the Diversity and Relationship between Agronomical Traits and Seed Yield in Barley Advanced lines Using Factor Analysis. Iranian Journal of Water and Soil Science. 12(45), 137-145. [In Persian with English Summary].

Karmi, A., 2004. Locating of controlling genes of morphological traits in barley under both normal and drought conditions by using AFLP molecular marker. Master of thesis in Plant breeding, college of Agriculture, Tehran University. [In Persian with English Summary].

Khajeh, N., Emam, Y., Pakneyat, H., Kamgarhaghighi, A.A., 2008. Interaction of plant growth regulator chlormequat chloride (CCC) and drought stress on growth and grain yield of three barley cultivars (Hordeum vulgare L.). Iranian Journal of Field Crop Sciences. 39, 215- 224. [In Persian with English Summary].

Khazaie, A., 2008. Drought and its effect on the mare crops production in dry lands. Ministry of Agriculture, the Rural Research Office Center, Tehran, Iran. [In Persian].

Michael, A.M., Ojha, T.P., 1987. Principles of agricultural engineering. Vol. ΙΙ. New Delhi Jain Brothers Publisher. 320 pp.

Nabavi-Kalat, M., Sharif al-Husseini, M., 2009. Evaluation of drought tolerance of barley varieties and lines to terminal drought stress growing season. Journal of Crop Ecophysiology. 9, 55-74. [In Persian with English Summary].

Naderi, A., Hashemi-Dezfouli, E., Majidi-Heravan, A., Rezaei, A., Nourmohammadi, Gh., 2000. Study on correlation of traits and components affecting grain weight and determination of effect of some physiological parameters on grain yield in spring wheat genotypes under optimum and drought stress conditions. Seed and Plant Improvement Journal. 16(3), 374-386. [In Persian with English Summary].

Nikkhah, H.R., Yousefi, V., 2004. Evaluation of drought tolerance of barley cultivars with water restrictions. Articles Summary of the 8th Congress of Agronomy and Plant Breeding. Guilan University. [In Persian].

Nor Mohamadi, G., Seiadat, A., Kashani, A., 2001. Cereal Agronomy. Vol. Shahid Chamran University Publications. Ahvaz, Iran. [In Persian].

Norouzi, O., 2014. Study the genetic diversity of barley cultivars (Hordeum vulgare L.) for drought tolerance. Master of thesis in Plant breeding, college of Agriculture, Shiraz University. [In Persian with English Summary].

Pantuwan, J., Fukai, S., Cooper, M., Tool, J., 2002. Yield response of rice (Oryza sativa L.) genotypes to drought under rainfed lowland. Field Crops Research. 73, 181-200.

Pirasteh-Anosheh, H., Emam, Y., 2012. Yield and yield component responses of bread and durum wheat to PGRs under drought stress conditions in field and greenhouse. Environmental Stresses in Crop Sciences, 5: 1-17. [In Persian with English Summary].

Pecio, A., Wach, D., 2015. Grain yield and yield components of spring barley genotypes as the indicators of their tolerance to temporal drought stress. Polish Journal of Agronomy. 21, 19-27.

Rajjala, A., Hakala, K., Makela, P., Muurinen, S., Peltonen-Sainio, P., 2009. Spring wheat response to timing of water deficit through sink and grain filling capacity. Field Crops Research. 114, 263-271.

Royo, C., Abaza, M., Blanco, R., Garcia Del Moral, L.F., 2000. Triticale grain growth and morphometry as affected by drought stress, late sowing and simulated drought stress. Australian Journal of Plant Physiology. 27, 1051-1059.

SeyedAghamiri, S., Mostafavi, M.M.Kh., Mohammadi, A., 2012. Investigation of the relationship between grain yield and yield components in barley varieties and new hybrids using multivariate statistical methods. Iranian Journal of Field Crops Research. 10, 2: 421-427. [In Persian].

Shahmoradi, S., Shafaoddin, S., Yousefi, A., 2011. Phenotypic diversity in barley ecotypes of arid-zone of Iran. Seed and Plant Improvement Journal. 27(4), 495-515. [In Persian].

Xue, Q., Zhu, Z., Musickb, J.T., Stewartd, B.A., Donald, A.D., 2006. Physiological mechanisms contributing to the increased water-use efficiency in winter wheat under deficit irrigation. Plant Physiology. 163, 154-164.

Zahedi, M.B., 2012. Evaluation of physiological and biochemical criteria related to drought tolerance in barley (Hordeum vulgare L.). Master of thesis in Plant breeding, college of Agriculture, Shiraz University. [In Persian with English Summary].