تجزیه ژنتیکی عملکرد و اجزای عملکرد لاین های آفتابگردان در شرایط عادی و تنش خشکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه ایران.

2 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد اصلاح نباتات دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه.

3 استادیار گروه بیوتکنولوژی و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

چکیده

به‌منظور تجزیه ژنتیکی عملکرد و اجزای عملکرد در برخی لاین­های نرعقیم و بازگرداننده­های باروری تعداد 12 دورگ آفتابگردان حاصل دورگ­گیری چهار لاین نرعقیم و سه لاین بازگرداننده باروری به همراه 2 دورگ فرخ و SHF89-90 به‌عنوان شاهد در دو شرایط عادی و تنش خشکی با قطع آبیاری از مرحله گلدهی به بعد مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس مرکب تیمارهای موردبررسی در دو شرایط عادی و تنش خشکی نشان داد که تنش خشکی بر همه صفات موردبررسی به‌جزء تعداد دانه در طبق و درصد روغن دانه اثر معنی­داری داشت. در بین صفات موردبررسی بیشترین تغییرات حاصل از تنش خشکی مربوط به عملکرد دانه و وزن هزار دانه و کمترین آن مربوط به درصد روغن دانه بود. تجزیه واریانس ترکیب ­پذیری دورگ­ها نشان داد که اثر لاین­های بازگرداننده باروری و لاین­های نرعقیم سیتوپلاسمی که معادل ترکیب­پذیری عمومی است برای اکثر صفات زراعی مورد ارزیابی در هر دو شرایط عادی و تنش خشکی معنی­ دار بود. نتایج نشان داد که برای همه صفات مورد ارزیابی سهم لاین­های بازگرداننده باروری نسبت به لاین­های نرعقیم بیشتر بود. معنی­دار شدن اثرات متقابل لاین­های نرعقیم و لاین­های بازگرداننده باروری به همراه اثرات ساده آن‌ها نشان داد که در این مطالعه کنترل ژنتیکی اکثر صفات موردبررسی تحت تأثیر اثرات دوگانه افزایشی و غالبیت بوده است.

کلیدواژه‌ها


Angadi, S.V., Entz, M.H., 2002. Root system and water use patterns of different height sunflower cultivars. Agronomy Journal. 94, 136-145.

Arshi, Y., Arab, G.H., Soltani, A., Khiavi, M., Taie, A., RadDavaji, A.M., Faghih, M.J., Alisharifi, M.A., Fallahtoosi, A., 1994. Introduction of new hybrids of sunflower. P. 204-204. In Proceedings of the 3th Iranian Congress of Agronomy and Plant Breeding. Tabriz University, Tabriz, Iran. [In Persian].

Arshi, Y., Jafari, H., 1990. Study of Sunflower. A publication of Seed and Plant Improvement Institute, Karaj, Iran. 37p. [In Persian].

Bajaj, R.K., Aujla, K.K., Chahal, G.S., 1997. Combining ability studies in sunflower (Helianthus annuus L.). Crop improvement. 34, 141-146.

Bosnjak, D.j., Marinkovic, R., 1992. Sunflower requirement for water in the Chernozem zone of Yugoslavia. p. 57-63. In proceeding of 13th International Sunflower Conference, Piza, Italy.

Erdem, T., Delibas, L., Orta, A.H., 2002. Water use characteristics of sunflower (Helianthus annuus L.) under deficit irrigation. Pakistan Journal of Biological Sciences. 7, 766-769.

Farrokhi, E., 2003. General combining ability and gene effects of sunflower new restorer lines. Seed and Plant. 18, 470-486. [In Persian with English Summary].

Fick, G.N., 1987. Sunflower. In: Rabbelen, G., Doweny, R.K. and Ashri, A.D. (eds), Oilcrops of the World. Mc. Grow Hill, pp. 544-585.

Ghaffari, M., Farrokhi, I., Mirzapour, M., 2011. Combining ability and gene action for agronomic traits and oil content in sunflower (Helianthus annuus L.) using F1 hybrids. Crop Breeding Journal. 1 (1), 73-84.

Ghaffari, M., Toorchi, M., Valizadeh, M., Shakiba, R., 2014. Grain yield stabilizing physiological characteristics of sunflower under limited irrigation condition. Journal of Agricultural Science and Stable Production. 24 (4), 98-107. [In Persian with English Summary].

Goksoy, A.T., Demir, A.O., Turan, Z.M., Dagustu, N., 2004. Responses of sunflower to full and limited irrigation at different growth stages. Filed Crops Research. 87, 167-178.

Gupta, P.C., Otoole, J.C., 1986. Upland rice: A Global Perspective. IRRI, Los Banos, Laguna, Philippines. 385p.

Hallauer, A.R., Miranda, J.B., 1988. Quantitative Genetic in Maize Breeding. Iowa State University. Press, Ames, Iowa, USA. 221p.

Hladni, N., Miklic, V., Jocic, S., Kraljevic-Balalic, M., Skoric, D., 2014. Mode of inheritance and combining ability for plant height and head diameter in sunflower (Helianthus annuus L.). Genetika. 46 (1), 159-168.

Hu, j., Seiler, G., Kolle, C., 2010. Genetics, Genomics and Breeding of Sunflower. CRC Press, New York, USA. 326p.

Jana, P.K., Misra, B., Kar, P.K., 1982. Effect of irrigation at different physiological stages of growth on yield attributes, yield, consumptive use and water use efficiency of sunflower. Indian Agricultural. 26, 39-42.

Kestloot, J.A., Heursel, A.J., Oawales, F.M., 1985. Estimation of heritability and genetic variation in sunflower. Helia. 8, 17-20.

Khan, H., Rahman, H., Ahmad, H., Ali, H., Alam, M., 2008. Magnitude of combining ability of sunflower genotypes in different environments. Pakistan Journal of Botany. 40(1), 151-160.

Khani, M., Daneshian, J., Zeinali Khaneghah, H., Ghannadha, M.R., 2005. Genetic analysis of yield and its components using line´tester cross design in sunflower inbred lines under the stress and non- stress drought conditions. Iranian Journal of Agricultural Science. 36(2), 435-445. [In Persian with English Summary].

Laureti, D., Gatto, A.D., 2001. General and specific combining ability in sunflower (Helianthus annuus L.). Helia. 24 (34), 1-16

Leclercq, P., 1969. The sterile male cytoplasmic chezle tournesoil. Annales de I’Amelioration des plantes. 19, 99-106.

Machikowa, T., Saetang, C., Funpeng, K., 2011. General and Specific Combining Ability for Quantitative Characters in Sunflower. Journal of Agricultural Science. 3(1), 75-84.

Marinkovic, R., 1992. Path coefficient analysis of some yield components of sunflower. Euphytica. 60, 201-205.

Mihaljevic, M., 1988. Combining ability and heterosis in Helianthus annuus (wild). p. 963-968. In proceedings of the 12th International Sunflower Conference, Noisad, Yugoslavia.

Mozafari, K., Arshi, Y., Zinali, H., 1996. Study of drought stress effects on some morphologic and yields components of sunflower. Seed and Plant. 12(3), 24-33. [In Persian with English Summary].

Ortis, L., Nestares,G., Frutos, E., Machado, N., 2005. Combining ability analysis for agronomic traits in sunflower (Helianthus annuus L.). Helia. 28(43), 125-134.

Patil, R., Goud, I.S., Kulkarni, V., Banakar, C., 2012. Combining ability and gene action studies for seed yield and its components in Sunflower (Helianthus annuus L.). Electronic Journal of Plant Breeding. 3 (3), 861-867.

Putt, E.D., 1966. Heterosis, combining ability, and predicted synthetics from a diallel cross in sunflower. Canadian Journal of Plant Science. 46, 50-67.

Rajanna, M.P., Seethram, A., Virupakshappa, K., Kamesh, S., 2001. Heterosis in top-cross hybrids of diverse cytostrile source of sunflower (Helianthus annuus L.). Helia. 24 (34), 25-34.

Rezaizad, A., Zaree, A., 2015. Study on combining ability of some sunflower (Helianthus annuus L.) lines for important agronomic traits. Journal of Seed and Plant. 31(2), 293-306. [In Persian with English Summary].

Sanchez, D.G., Baldini, M., Charles, D.A., Vannozzi, G.P., 1999. Genetic variances and heritability of sunflower traits associated with drought tolerance. Helia. 22 (31), 23-34.

Schneiter, A.A., Miller, J.F., 1981. Description of sunflower growth stage. Crop Science. 21, 901-903.

Singh, R.K., Chaudhary, B.D., 1977. Biometrical Methods in Quantitative Genetics Analysis. Kalyani Publisher, New Delhi. Ludhiana. 288p.

Skoric, D., 1992. Achievements and future directions of sunflower breeding. Field Crops Research. 30, 231-270.

Skoric. D.S., Mohnar, I., 2000. General (GCA) and specific (SCA) combining abilities in sunflower. P. 23-27. In proceeding of 15th Sunflower conference. Toulose, Frence.

Stone, I.R., Schlegel, A.J., Gwin, R.E., Khan, A.H., 1996. Response of corn, grain sorghum and sunflower to irrigation in the High Plains of Kansas. Agricultural Water Management. 30, 251-259.

Tyagi, A.P., 1988. Combining ability of yield component and maturity trait in sunflower (Helianthus annuus L.). P. 489-493. In proceedings of the 12th International Sunflower. Conference, Noisad, Yugoslavia.

Unger, P.W., 1986. Growth and development of irrigated sunflower in the Texas High Plains. Agronomy Journal. 78, 507-515

Zaree, A., Rezaizad, A., 2013. Combining ability of some sunflower new inbred lines. Seed and Plant Journal. 29 (2), 277-293. [In Persian with English Summary].