اثر دور آبیاری با کاربرد محلول مویان بر برخی صفات مورفولوژیک و عملکردی ارقام نخود (Cicer arietinum L.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد تهران.

2 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران.

3 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران.

چکیده

مقدمه (و هدف)
تنش خشکی ازمهم­ترین عامل کاهش عملکرد گیاهان زراعی ازجمله نخود بوده و باعث تغییر در میزان برخی ترکیبات درونی گیاه می­شود. از طرفی تحقیقات نشان داده که گیاه نخود واکنش خوبی نسبت به آبیاری از خود نشان می‌دهد. مویان­ ها نیز از جمله فاکتورهای زراعی می­باشند که در سیستم آب آبیاری جهت تعدیل مقدار مصرف آب آبیاری مورد استفاده قرار می­گیرند. بنابراین آزمایش حاضر با هدف بررسی اثر دور آبیاری با کاربرد محلول مویان بر برخی صفات مورفولوژیک و  عملکردی ارقام نخوددر سال زراعی 92-1391 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شاهد اجرا شد.
مواد و روش­ها
آزمایشبه‌ صورت فاکتوریل در قالب طرح  بلوک کامل تصادفی در‌ سه تکرار انجام شد. فاکتورهای آزمایشی شامل سه سطح آبیاری پس از 100، 200، 300 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A، دو سطح محلول مویان (کاربرد و بدون کاربرد) و چهار رقم نخود آرمان، آزاد، بیونیج و گریت بودند.  بذور ژنوتیپ­های مورد آزمایش از مرکز تحقیقات دیم سرارود کرمانشاه تهیه شدند . کاشت بذرها بعد از ضدعفونی با قارچ­کش بنومیل (2 در هزار) در عمق کاشت حدود 5 سانتی­متر انجام گردید. محلول مویان مورد استفاده برای این آزمایش از نوع غیرآنیونیک  non- Ionic surfactant با نام تجاری Irrigaid Gold بود که مقدار آن برای همه تیمارها ثابت و بعد از استقرار کامل گیاهچه­ ها به صورت محلول در آب مورد استفاده قرار گرفت.
یافته­ ها
نتایج نشان داد که بیشترین طول دوره رویشی، تعداد انشعاب در بوته، تعداد غلاف در بوته، تعداد غلاف بارور و وزن صد دانه در آبیاری پس از 100 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر و کاربرد مویان حاصل شد. رقم‌های آزاد و آرمان بیشترین و رقم بیونیج کمترین ارتفاع بوته را داشتند. بالاترین عملکرد دانه (1541.9 کیلوگرم در هکتار) در آبیاری پس از 100 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر با کاربرد مویان در رقم گریت به دست آمد. بیشترین میانگین عملکرد ماده خشک (1189.90 کیلوگرم در هکتار) نیز در آبیاری پس از 100 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر با کاربرد مویان برای رقم آزاد حاصل شد.
نتیجه­ گیری
با توجه به نتایج آزمایش می‌توان بیان داشت که آبیاری پس از 100 میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر و کاربرد مویان می‌تواند سبب افزایش چشمگیر عملکرد دانه رقم‌ گریت در شرایط مشابه آزمایشی شود.
 
 

کلیدواژه‌ها


 

Ahmed, M., Verplancke, H., 1994. Germination and biomass production as affected by salinity in hydrogel treated sandy soil. Pakistan Journal of Forestery. 33, 58-68.

Anbessa, Y., Bejiga, G., 2002. Evaluation of Ethiopian chickpea landraces for tolerance to drought. Genetic Resources and Crop Evolution. 49, 557-564.

Anjamshoaa, S., Moeinrad, H., Ebrahimi, H., 2011. The effects of different irrigation levels on grain yield and yield components of four chickpea cultivars (Cicer arietinum L.) in Mashhad climatic condition. Iranian Journal of Pulses Research. 2(2), 69-82. [In Persian with English Summary].

Anyia, A.O., Herzog, H., 2004. Water-use efficiency, leaf area and leaf gas exchangeof cowpeas under mid-season drought. European Journal of Agronomy. 20, 327-339.

Auld, D.L., Bettis, B.L., Crock, J.E., and Kephart, KD. 1988. Planting date and temperature effects on germination, emergence and seed yield of chickpea. Agronomy Journal. 80, 909-914.

Chaichi, M.R., Rostamza, M., Esmaeilan, K.S., 2003. Tolerance evaluation of chickpea accessions to drought stress under different irrigation systems during generative growth stage. Journal of Agricultural Sciences and Natural Resources. Vol. 10(4). 126-135. [In Persian with English Summary].

De Costa, W.A., Dennett,M., Ratnaweera, D.U., Nyalemegbe, K., 1997. Effects of different water regimes on field-grown determinate and indeterminate faba bean (Vicia faba L.). I. Canopy growth and biomass production. Field Crops Research. 49, 83–93.

Fang, X., Turner, N.C., Yan, G., Li.F., Siddique, K.H.M., 2010. Flower numbers, pod production, pollen viability, and pistil function are reduced and flower and pod abortion increased in chickpea (Cicer arietinum L.) under terminal drought. Journal of Experimental Botany. 61, 335-345.

Gholami zali, A., 2013. Effect of hydropriming and irrigation levels on the yield, yield components and some physiological characteristics of growth on chickpea varieties (Cicer arietinum L.) in the spring and autumn cultivation, MSC Thesis in Agronomy, Faculty of Agriculture, Isfshan University of Technology. Iran. [In Persian with English Summary].

Goldani, M., Rezvani, P., 2007. The effects of different irrigation regimes and planting date on phenology and growth indices of three chickpea (Cicer arietinum L.) cultivars in Mashhad. Journal of Agricultural Sciences and Natural Resources. 14, 229-242. [In Persian with English Summary].

Gunes, A., Inal, A., Adak, M.S., Bagci, E.G., Cicek, N., Eraslan, F., 2008. Effect of drought stress implemented at pre-or post-anthesis stage on some physiological parameters as screening criteria in chickpea cultivars. Russian Journal of Plant Physiology. 55(1), 59-67.

Jalota, S.K., Sood, A., Harman, W.L.,2006. Assessing the response of chickpea (Cicer arietinumL.)yield to irrigation water on two soils in Punjab (India): A simulation analysis using the CROPMAN model. Agricultural Water Management. 79, 312-320.

Johansen, C., Krishnamurthy, L., Saxena, N.P., Sethi, S.C., 1994.Genotypic variation in moisture response of chickpea grown under line–source sprinklers in a semi–arid tropical environment. Field Crops Research. 37, 103-112.

Kanouni, H., Kazemi-arbat, H., Moghadam, M. Nayshaboori, M.R., 2002.  Selecting lines Chickpea (Cicer arietinum L.) for resistance to drought. Journal of Agricultural Science. 12, 109-123. [In Persian with English Summary].

Kashiwagi, J.,Krishnamurthy, L.,Gaur, P.M.,Upadhyaya, H.D., Varshney, R.K., Tobita, S.,2013.Traits of relevance to improve yield under terminal drought stress in chickpea (C. arietinum L.). Field Crops Research. 145, 88-95.

Kochaki, A., 1996. Agriculture in Arid Regions. Publication of Iranian Academic Center for Education, Culture and Research, Mashhad, Iran. [In Persian].

Kochaki, A.M. Banayan aval. 1997. Beans cultivation (translation). Publication of Iranian Academic Center for Education, Culture and Research, Mashhad, Iran. 236p. [In Persian].

Kostka, S.J,.2000. Amelioration of water repellency in highly managed soils and the enhancement of turfgrass performance through the systematic application of surfactants. Journal of Hydrology. 231-232, 359-368.

Latiri-Soki, K., Noitclitt, S. D.W. Lawlor, 1998. Nitrogen fertilizer can increase dry matter, grain production and radiation and water use efficiency for durum wheat under semi-arid conditions, European Journal of Agronomy. 9, 21-34.

Leinauer, B., 2002. Wetting agents and their impact on water retention of turf grass root zones. Australian Turf grass Management Volume 4.1 (February - March 2002). File: Final Surfactant project report-Feb. 28,03. doc 29.

Leport, L., Turner, N.C., French, R.J., Barr, M.D., Duda, R., Davies, S.L., Tennant, D., Siddique, K.H.M., 1999. Physiological responses of chickpea genotypes to terminal drought in aMediterranean-type environment. European Journal of Agronomy. 11, 279-291.

Mahrooz, S., 2013. Study of effect of surfactant and biofertilizers on growth characteristics and yield of maize under deficit irrigation. Ph.D. Thesis Agronomy, Faculty of Agriculture, Tehran University. Iran. [In Persian with English Summary].

Mansourifar, S., Shaban, M., Ghobadi, M., Sabaghpour, H., 2011. Study of seed filling in chickpea cultivars (Cicer arietinum L.) under drought stress and nitrogen fertilizer starter .Iranian Journal of Pulses Research. 10 (3), 591-602. [In Persian with English Summary].

Masjedi, A.R. Shokofefar, A.R. Alavifazel. M., 2008. Determine the best irrigation Summer Corn (hybrid 704 SC) and the effect of drought stress on crop. With using information from class A evaporation pan. Science and Technology of Agriculture and Natural Resources. 46, 53-550. [In Persian with English Summary].

Miller, C., 2001. Timing of surfactant applications- Their effect on soil water repellency. Turf Grass Trends. 10(1), 1-7.

Mohammadi, Q.H., Ghasemi Glzany, K., Javanshir, A., Moghaddam, M., 2007. The effect of water limitation on yield of three chickpea. Journal of Science and Technology of Agriculture. 2, 109-120. [In Persian with English Summary].

Mousavi, S.K., Pezeshkpoor, P., Khorgami, A., Noori, M. N., 2009. Effects of supplemental irrigation and crop density on yield, and yield components of Kabuli chickpea cultivars. Iranian Agricultural Research. 2, 675-672. [In Persian with English Summary].

Nezami, A., Bagheri, A., Porsa, H., Zafranieh, M., Khamadi, N., 2011. Evaluation of cold tolerant lentil genotypes (Lens culinaris Medik.) in fall planting under supplementary irrigation. Iranian Journal of Pulses Research, 1(2), 49-58. [In Persian with English Summary].

Pacucci, G., Troccoli, C., Leoni, B., 2006. Effect of supplementary irrigation on yield of chickpeagenotypes in a Mediterranean climate. Agriculture Engineering International: The CIGRE. ManuscriptLW 04005, Vol. VIII.

Prabhakar, M., Saraf, C.S., 1990. Dry-matter accumulation and distribution in chickpea (Cicer arietinum L.) as influenced by genotype, phosphorus source and irrigation level. Indian Journal of Agricultural Science 60, 204-206.

Rozrokh.,M. 1998. Effect of seed aging on emergence, yield and yield component in two lines of chickpea under full irrigation and limited irrigation. MSc. Thesis. Faculty of Agriculture, Isfahan University of Technology. [In Persian with English Summary].

SabaghPour, S.H., Sfykhany, M., Pezeshkpur, P., Jahangiri, A., Sarparast, R., Karami, A., Pursyahbydy, M., Shahriari, D., Mahmoudi, F., Keshavarzi, K., 2010. Azad, a New Chickpea Cultivar for Dryland Moderate and Semi Warm Climate of Iran. Seed and Plant Improvement Journal. 26(2), 293-295. [In Persian with English Summary].

Salam, M.A., Ahmed, S., Shahjahan, M., Islam, M.S., Hossain, M.F., 2006. Response of chickpea varieties to different levels of irrigation in High Barind Tract. International Journal of Sustainable Agriculture and Technology. 2, 32-39.

Saremi, M., Siyadat, S.A., 1995. The effect of irrigation stress on the yield and yield components and morphological characteristics of corn varieties 704 Under the climatic conditions in Ahvaz. Final Report of Khuzestan Agricultural Research Center. [In Persian].

Sinaki, J.M., Heravan, E.M., Rad, A.H.S., Noormohammadi, Gh., Ghasem, Z.G.H., 2007. The effects of water deficit during growth stages of canola (Brassica napus L.), American-Eurasian Journal of Agriculture and Environment Science. 2, 417-422.

Singh, K.B., Malhotra, R.S., Saxena, M.C. and Bejiga, G., 1997. Superiority of winter sowing over traditional springsowing of chickpea in the Mediterranean region. Agronomy Journal. 89, 112-118.

Singh, K.B., Saxena, M.C., 1993, Breeding for stress tolerance in cool-season food legume, Johan Wiley and Sons Publisher.Soltani, M., Rhymzadh Khoi, F., Ghasemi Golozani, K., Moghaddam, M., Myrnya, M.K.,  2000. Simulation model for the growth and yield of chickpea. Iranian Agricultural Sciences. 9(3), 89-103. [In Persian with English Summary].

Tadayon, M.R. Ghorbani nejat, A.J., 2011. Effects of limited irrigation and compost on the morphological characteristics and yield of two cultivars of chickpea (Cicer arietinum L.), Iranian Journal of Pulses Research.3(2), 31-44. [In Persian with English Summary].

Zang, H., Pala, M., Oweis, Harris, Y.H., 2000. Water use and water use efficiency of Chickpea and lentil in a Mediterranean environment. Australian Journal of Agricultural Research. 51, 295-304.

Zarei, I., Mohammadi, G., Sohrabi, Y., Kahrizi, D., Khah, E.M., Yari, K., 2011. Effect of different hydropriming times on the quantitative and qualitative characteristics of chickpea(Cicer arietinum L.). African Journal of Biotechnology. 10, 14844-14850