تجزیه همبستگی برخی صفات اگروفیزیولوژیک و تعداد دستجات آوند چوبی با عملکرد دانه گندم نان تحت شرایط دیم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد اصلاح نباتات، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

2 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

چکیده

با افزایش جمعیت دنیا و نیاز به تأمین غذا، افزایش عملکرد گیاهان زراعی اهمیت زیادی پیدا کرده است. یکی از مهم‌ترین اقدامات برای نیل به این هدف، شناسایی عوامل مؤثر بر افزایش عملکرد است. تحقیق حاضر به‌منظور تعیین مؤثرترین صفات بر عملکرد دانه و اجزای آن در گندم نان تحت شرایط دیم انجام گرفت. آزمایش در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان در قالب طرح لاتیس مربع با دو تکرار در سال زراعی 92-1391 اجرا گردید. صفات مورد ارزیابی عبارت از عملکرد دانه، تعداد سنبله در بوته، تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه، محتوای نسبی آب برگ، سرعت از دست دادن آب از برگ‌های بریده، دمای کانوپی، اختلاف دمای کانوپی با محیط، قطر ساقه و تعداد دستجات آوند چوبی بودند. تعداد سنبله در بوته و تعداد دانه در سنبله همبستگی مثبت و معنیداری با عملکرد دانه نشان دادند. از سوی دیگر، صفات محتوای نسبی آب برگ و قطر ساقه با تعداد دانه در سنبله همبستگی مثبت و معنیداری داشتند. نتایج تجزیه همبستگی نشان داد که گزینش لاین‌های با تعداد سنبله بارور بیشتر که تعداد دانه در سنبله آن‌ها کم نباشد، می‌تواند به‌عنوان رهیافت گزینش غیرمستقیم برای اصلاح عملکرد دانه در گندم تحت شرایط دیم توصیه ‌شود. گزینش برای تعداد دانه در سنبله بیشتر در تعداد سنبله محدود با در نظر گرفتن عدم کاهش وزن هزار دانه به‌عنوان رهیافت دوم قابل توصیه است. گزینش برای قطر ساقه بیشتر نیز می‌تواند با افزایش تعداد دانه در سنبله منجر به بهبود غیرمستقیم عملکرد دانه گردد.

کلیدواژه‌ها


Adams, M.W., 1967. Bases of yield components compensation in crop plants with special reference to field bean, Phaseolus vulgaris. Crop Science. 7, 505-510.

Al-Tabbal, J.A., 2011. Effect of water stress on the yield and yield component of durum wheat cultivars (Triticum turgidum L. var. durum). International Journal of Academic Research. 3(6), 98-113.

Ali, I.H., Shakor, E.F., 2012. Heritability, variability, genetic correlation and path analysis for quantitative traits in durum and bread wheat under dry farming conditions. Mesoptamia Journal Agricultural. 40, 27-39.

Aliu‚ S., Fetahu‚ S., 2010. Determination on genetic variation for morphological traits and yield components of new winter wheat (Triticum aestivum L.) lines. Notulae Sciences Biology. 2, 121-124.

Aycicek, M., Yildirim, T., 2006. Path coefficient analysis of yield and yield components in bread wheat (Triticum aestivum L) genotypes. Pakistan Journal of Botany. 38, 417 - 424.

Ayed‚ S.‚ Karmous‚ C.‚ Trifa‚ Y.‚ Slama-Ayed‚ O., Slim-Amara‚ H., 2010. Phenotypic diversity of Tunisian durum wheat landraces. African Crop Sciences Journal. 18, 35-42.

Baljain, R., Shekari, f., 2012. Effects of priming by salicylic acid on yield and growth indices of safflower (Carthamus tinctorus L.) plants under and season drought stress. Journal of Agricultural and Sustainable Production. 22, 93-94.

De-Marcelo, A.S., Jifon, J.L., Silva, J.A.G.D., Sharma, V., 2007. Use of physiological parameters as fast tools to screen for drought tolerance in sugarcane. Brazilian Journal of Plant Physiology. 19(3), 193-201.

Deniz, B., 2007. Selections for yield and earliness in mutated genotypes of spring barley (Hordeum vulgare) in cool and short- season environment. New Zealand Journal of Crop and Horticultural Science. 35, 441-447.

Deniz, B., Kavurmaci, Z., Mehmet, T., 2009. Determination of ontogenetic selection criteria for grain yield in spring barley by path analysis. African Journal of  Biotechnology. 8(11), 2616-2622.

Dewey, D.R., Lu, K.H., 1959. A correlation and path coefficient analysis of components of crested wheatgrass seed production. Agronomy Journal. 51, 515-518.

Dofing, S.M., Knight, C.W., 1992. Alternative model for path analysis of small grain yield. Crop Science. 32, 487-489.

Farshadfar, E., Koszegi, B., Tischner, T., Sutki, J., 1995. Substitution analysis of drought tolerance in wheat (Triticum aestivum L.). Plant Breeding. 114, 542-544. [In Persian with English summary].

Garcya del moral, L.F., Rharrabti, Y., Elhani, S., Martos, V., Royo, C., 2005. Yield Formation in Mediterranean durum wheats under two contrasting water regimes based on path-coefficient analysis. Euphytica. 146, 203-212.

Ghobadi, M., Kashani, A., Mamghani, S.A., Egbal-Ghobadi, M., 2007. Studying tillering trend and its relationship with grain yield in wheat under different plant densities. Journal of Agricultural Sciences. 3, 23- 36. [In Farsi with English summary].

Golestani Araghi, S., Assad, M.T., 1998. Evaluation of four screening techniques for drought resistance and their relationship to yield reduction ratio in wheat. Euphytica. 103, 293-299.

Guertin, W. H., Bailey, J. P., 1985. Introduction to Modern Factor Analysis. Edward Brothers Inc., Michigan.

Johnson, R.C., Witters, R.E., Ciha, A.J., 1981. Daily patterns of apparent photosynthesis and evapotranspiration in developing winter wheat crop. Agronomy Journal. 73, 414-418.

Kafi, M., Jafarnejad, A., Jami Al-Ahmadi, M., 2005. Wheat, Ecology, Physiology and Yield Estimate. Ferdowsi University of Mashhad Press. 478 p. [In Persian].

Kahrizi‚ D.‚ Mahdi‚ M.‚ Mohammadi‚ R. Cheghamirza‚ K., 2010. Estimation of genetic parameters related to morpho-agronomic traits of durum wheat (Triticum turgidum durum.). Biharean Biology. 4, 93-97.

Kanemasu, E.T., Hiebsch, C.K., 1975. Net carbon dioxide exchange of wheat, sorghum and soybeans. Canadian Journal of Botany. 53, 382-389.

Khalkhali, S.M.R., Eradatmand, D., 2011. The effect of vascular system of rachis on yield components of barley var. Reyhan. 1nd National Conference Modern Topic in Agriculture. Islamic Azad University Of Saveh. [In Persian].

Levitt, J., 1972. Response of Plants to Environmental Stresses. Vol.I. Academic Press. New York. USA.

Lopez, E., Garrido Molina, S., 2001. Quantification of vascular tissues in peduncle of durum wheat cultivars improved during the twentieth century. International Journal of Developmental Biology. 45(1), 47-48.

Manette, A.S., Richard, C.J., Carre, B., Morhinweg, B., 1988. Water relations in winter wheat as drought indicators. Crop Science. 28, 256-531.

Moayedi, A.K., Boyce, A.N., Barakbah, S.S., Ghodsi, M., 2009. Tillering behaviors of promising durum wheat genotypes and bread wheat cultivar under different water deficit conditions. In: Mohammadi, R.,  Haghparast, R., (Eds.), Plant Science in Iran, Middle Eastern and Russian Journal of Plant Science and Biotechnology 3: 15-19.

Moustafa, M.A., Boersma, L., Kronstand, W.E., 1996. Response of four spring wheat cultivars to drought stress. Crop Science. 36, 982-986.

Nobel, P. S., 2012. Physicochemical and Environmental Plant Physiology. Academic Press. New York. USA.

Nourmand Moayyed, F., Rostami, M. A., Ghannadha, M. R., 2002. Evaluation of drought resistance indices in bread wheat (T. aestivum L.). Journal of Agricultural Sciences. 4, 795- 805. [In Persian with English summary].

Okuyama, L.A., Ferizzi, L.C., Neto, J.F.B., 2004. Correlation and path analysis of yield and its components components and plant traits in wheat. Ciencica Rural, Santa Maria. 34(6), 1701- 1708.

Peterson, R.L., Peterson, C.A., Melville, L.H., 2008. Teaching Plant Anatomy through Creative Laboratory Exercises. Canadian Science Publishing.

Regan, K. L., Siddique, K.H.M., Turner, N. C., Whan, B.R., 1992. Potential for increasing early vigor and total biomass in spring wheat II characteristics associated with early vigor. Australian Journal of Agricultural Research. 43, 541-553.

Richards, R.A., 1997. Defining selection criteria to improve yield under drought. In: Belhassen, E., (Ed.), Drought Tolerance in Higher Plants. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht. pp. 79-88.

Ruuska, S., Rebetzke, G.J., Van Herwaarden, A.F., Richards, R.A., Fettell, N.A., Tabe, L., Jenkins, C., 2006. Genotypic variation for water soluble carbohydrate accumulation in wheat. Functional Plant Biology. 33, 799–809.

Sami, U.A., Khan, A.S., Raza, A., Sadique, S., 2010. Gene action analysis of yield and yield related traits in spring wheat (Triticum aestivum L.). International Journal of Agriculture and Biology. 12, 125–128.

Saini, H.S., Westgate, M.E., 2000. Reproductive development in grain crops during drought. Advances in Agronomy. 68, 59–96.

Shahryari‚ R.‚ Gurbanov‚ E.‚ Gadimov‚ A., Hassanpanah‚ D., 2008. Tolerance of 42 bread wheat genotypes to drought stress after anthesis. Pakistan Journal of Biological Sciences. 11, 1330-1335.

Shamsadin, A.K., 1987. Path analysis in bread wheat. Indian Journal Agriculture Science. 57, 47-50.

Siani, H.S., Aspinall, D., 1981. Effects of water deficit on sporogensis in wheat. Annals of  Botany. 43, 623-633.

Wang, Z.M., Wei, A.L., Zheng, D.M, 2001. Photosynthetic characteristic of non-leaf organs of winter wheat cultivar differing in ear type and their relationship with grain mass per ear. Photosynthetica. 39, 239-244.

Wei, T.M., Chang, X.P., Min, D.H., Jing, R.L., 2010. Analysis of genetic diversity and trapping elite alleles for plant height in drought-tolerant wheat cultivars. Acta Agronomica Sinica. 36, 895–904.

Yagdi, K., 2009. A Path Coefficient analysis of some yield component in durum wheat (Triticum durum). Pakistan Journal. 41(2), 745-751.