گزارش علمی کوتاه: ارزیابی تحمل خشکی ژنوتیپ‌های کلزا (Brassica napus L.) با استفاده از شاخص های مقاومت به خشکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه رازی کرمانشاه

2 دانشجوی کارشناسی ارشد اصلاح نباتات دانشگاه رازی کرمانشاه

3 استادیار مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه

چکیده

به‌منظور بررسی عملکرد پانزده ژنوتیپ کلزا در شرایط تنش خشکی و ارزیابی ژنوتیپ­ها با استفاده از شاخص­های مقاومت به خشکی، آزمایشی در سال زراعی 92-1391 به­صورت طرح بلوک­های کامل تصادفی با 3 تکرار در شرایط آبی و دیم در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام شد. شاخص­های حساسیت به تنش، تحمل، میانگین هارمونیک، میانگین هندسی تولید، متوسط تولید، تحمل تنش، عملکرد و پایداری عملکرد بر اساس عملکرد دانه در هر دو شرایط محاسبه شدند. تجزیه مرکب عملکرد دانه نشان داد که محیط به­طور معنی­داری بر روی عملکرد تأثیر گذاشته به‌طوری‌که میانگین عملکرد در محیط دیم کمتر از محیط آبی بود. بین ژنوتیپ‌های موردبررسی اختلاف معنی­داری ازنظر شاخص­ها و عملکرد در هر دو شرایط وجود داشت. بررسی همبستگی شاخص­ها نشان داد که شاخص­های میانگین بهره­وری،میانگین بهره­وری هندسیوتحمل تنش با عملکرد در هر دو شرایط، همبستگی بالایی داشته و بر اساس نمودار سه‌بعدی این شاخص­ها، ژنوتیپ‌های HW113، L146 و L201 مناسب­ترین ژنوتیپ­ها برای هر دو شرایط در نظر گرفته شدند. با توجه به نمودار بای‌پلات حاصل از دو مؤلفه اصلی اول و دوم نیز، ژنوتیپ‌های HW113، L146 و L201 نسبت به سایر ژنوتیپ­ها دارای تحمل بیشتری به تنش خشکی بوده و ژنوتیپ‌های L72 و OPERA حساس­ترین ژنوتیپ­ها به شرایط تنش خشکی شناخته شدند.

کلیدواژه‌ها


Chaghakabudi, Z., Zebarjadi, A.R., Kahrizi, D., 2012. Evaluation of drought tolerance of rapeseed (Brassica napus L.) genotypes in laboratory and field Conditions. Journal of Seed and Plant Improvement. 1, 17-38 [In Persian with English Summary].

Ghobadi, M., Ghobadi, M.E., Kahrizi, D., Zebarjadi, A.R., Geravandi, M., 2012. Evaluation of drought tolerance indices in dryland bread wheat genotypes under post-anthesis drought stress.World Academy of Science, Engineering and Technology. 67, 776-781.

Kakaei, M., Zebarjadi, A.R., Mostafaie, A., Rezaeizad, A., 2010. Determination of drought tolerant genotypes in Brassica napus L. based on drought tolerance indices. Electronic Journal of Crop Production. 3, 107-124 [In Persian with English Summary].

Sayyah, S., Ghobadi, M., Mansoorifar, S., Zebarjadi, A.R., 2012. Evaluation of drought tolerant in some wheat genotypes to post-anthesis drought stress. Journal of Agricultural Science. 4(11), 248-256.

Sio-se Mardeh, A., Ahmadi, A., Poustini, K., Mohammadi, V., 2006. Evaluation of drought resistance indices under various environmental conditions. Field Crops Research. 98, 222-229.

Zebarjadi, A.R, Mirany, T., Kahrizi, D., Ghobadi, M., Nikoseresht, R., 2012. Assessment of drought tolerance in some bread wheat genotypes using drought resistance indices. Biharean Biologist. 6(2), 94-98.