گزارش علمی کوتاه: مطالعه تغییرات مرفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاه دارویی گل گاوزبان (Echium amoenum Fisch. & Mey.) تحت تنش خشکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد علوم خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2 دانشیار گروه علوم خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 گروه پژوهشی کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران

چکیده

به‌منظور ارزیابی تأثیر تنش خشکی بر برخی خصوصیات مرفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاه دارویی گل­گاوزبان  Echium amoenum، آزمایشی در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با چهار تکرار در گلخانه تحقیقاتی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی اجرا گردید. در این آزمایش اثر سطوح مختلف خشکی شامل آبیاری در حد ظرفیت زراعی به‌عنوان تیمار شاهد و آبیاری پس از تخلیه 25، 50 و 75 درصد آب قابل‌استفاده گیاه بر خصوصیات کمی (طول و عرض برگ، طول ریشه، وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی) و کیفی (میزان پرولین و قندهای محلول کل) در مرحله­ی رشد رویشی در شرایط گلخانه مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان­ داد که خشکی موجب کاهش معنی­دار صفات مورفولوژیک موردمطالعه (به‌استثناء طول ریشه) شده ­است، درحالی‌که غلظت پرولین و قندهای محلول کل برگ با افزایش سطوح تنش خشکی به‌طور معنی­داری در مقایسه با شاهد افزایش یافت. نتایج نشان­ داد که تجمع پرولین و قندهای محلول شاخص خوبی برای تحمل خشکی می­باشد. با افزایش سطوح تنش خشکی میزان پرولین برگ بیش از 5 برابر نسبت به تیمار شاهد افزایش یافت. همچنین افزایش شدت تنش خشکی از تیمار شاهد (عدم تنش) تا تیمار تخلیه 75% آب قابل‌دسترس محتوای قندهای محلول برگ را نسبت به تیمار شاهد به میزان 2 برابر افزایش داد. به‌طورکلی نتایج نشان داد این گیاه از طریق تنظیم اسمزی خشکی را تحمل کرده و این مکانیسم در بقای گیاه در شرایط تنش خشکی نقش داشته است.

کلیدواژه‌ها


Allen, S.E., 1989. Analysis of vegetation and other organic materials. In: S.E. Allen (ed.), Chemical Analysis of Ecological Materials, third edition. p. 46–60. Blackwell Scientific Publications, Oxford, England.

Bates, L.S., Waldren, R.P., Treare, I.D., 1973. Rapid determination of free proline for water stress studies. Plant and Soil. 39, 205-207.

Chaves, M.M., Maroco, J.P., Pereira J.S., 2003. Understanding plant response to drought: from genes to the whole plant. Functinal  Plant Biology. 30, 239-264.

Hameed, M., Ashraf. M., 2008. Physiological and biochemical adaptations of Cynodon dactylon (L.) Pers. from the salt range (Pakistan) to salinity stress. Flora. 203, 683-694.

Hanson, A.D., Hitz, W.D., 1982. Metabolic responses of plant water deficit. Annual Review of Plant Physiology. 33, 163-203

Hashemi dezfuli, A., Kochaki, E., Banaian, M., 1995. Increasing Crop Yield. Iranian Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR), Mashhad Publication. 360p. [In Persian].    

Jampeetong, A. Brix. H., 2009. Effect of NaCl salinity on growth, morphology, photosynthesis and proline accumulation of Salvia natans. Aquatic Botany. 91, 181-186.

Manivannan, P., Abdul Jaleel, C., Sankar, B., Kishorekumar, A., Somasundaram, R., Lakshmanan, G.M.A., Panneerselvam, R., 2007. Growth, biochemical modifications and proline metabolism in Helianthus annuus L. as induced by drought stress. Colloids and Surfaces, B: Biointerfaces. 59, 141-149.

Sadizadeh, M., Abbassi, F., Baghizadeh, A., Yazdanpanah, A., 2009. The effects of salicylic acid and ascorbic acid on some of resistance mechanisms to drought stress in Echium amoenum. American-Eurasian Journal of Agricultural and Environmental Science. 6(3), 262-267.  

Zhao, K.F., Harris, P.J., 1992. The effects of iso-osmotic salt and water stresses on the growth of halophyte and non-halophyte. Journal  of . Plant Physiology. 139, 761-763.