گزینش مهم‌ترین صفات مؤثر بر عملکرد آفتابگردان در دو شرایط آبیاری نرمال و تنش در منطقه بیرجند

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند.

2 مربی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند

3 کارشناس، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند

چکیده

به‌منظور بررسی عملکرد و اجزای آن و تعیین مهم‌ترین صفات مؤثر بر عملکرد، هفت ژنوتیپ آفتابگردان تحت دو شرایط آبیاری نرمال و تنش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی هرکدام با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه بیرجند در سال زراعی 90-1389 کشت شدند. تیمارهای آزمایش عبارت از دو سطح نرمال و تنش بودند. صفات مورداندازه‌گیری عبارت از عملکرد دانه، وزن هزار دانه، تعداد دانه در طبق، قطر طبق، ارتفاع بوته، طول و عرض برگ، تعداد برگ، قطر بالا و پایین ساقه، طول دمبرگ، فاصله طبق تا زمین و فاصله بلندترین نقطه ساقه از زمین بودند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس ساده نشان داد که صفات فاصله طبق تا زمین، قطر پایین ساقه، تعداد برگ، ارتفاع بوته، وزن هزار دانه و عملکرد دانه در هردو شرایط اختلاف معنی‌داری را در بین ارقام موردمطالعه داشتند. تجزیه واریانس مرکب نشان داد که ژنوتیپ‌هایموردنظر ازلحاظ کلیه صفات به‌استثنای طول برگ تفاوت معنی‌داری را باهم در هر دو محیط دارند و اثرات تنش بر روی صفات عملکرد، وزن هزار دانه و قطر طبق معنی‌داراست.در شرایط نرمال همبستگی عملکرد با صفات تعداد دانه در طبق، فاصله بالاترین نقطه ساقه از زمین، طول و عرض برگ، طول دمبرگ، قطر بالا و پایین ساقه، وزن هزار دانه و قطر طبق و در شرایط تنش همبستگی عملکرد تنها با تعداد دانه در طبق معنی‌دار شد. نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد که تعداد دانه در طبق، وزن هزار دانه، قطر طبق و طول دمبرگ تأثیرگذارترین صفات بر عملکرد در دو شرایط هستند. تجزیه علیت تعداد دانه در طبق را مؤثرترین صفت در عملکرد دانه نشان داد. تجزیه به عامل­ها باعث شناسایی 3 عامل (توجیه 79/37 درصد از تغییرات کل داده ­ها) در شرایط نرمال و 5 عامل(توجیه 86/88 درصد از تغییرات کل داده­ها) در شرایط تنش گردید. تجزیه خوشه‌ای ارقام را به ترتیب در دو و سه دسته در شرایط نرمال و تنش دسته تقسیم‌بندی نمود.

کلیدواژه‌ها


Abdel-Gawad, A.A., Saleh, S.A., Ashoub M.A., El-Gazzar. M.M., 1987.Factor analysis in yield of certain sunflower cultivars (Helianthus annus L.). Annals of Agricultural Science, Ain-Shams University, 32, 1243-1255.

Ahmadi Avin, F., Nabi Pour, A., Zali, A., Frozesh, P., Farokhi, E., Sohrabi, M., 2007.Study of genetic diversity in sunflower promising lines using morphological traits. Iranian Agronomy and Plant breeding Journal. 3(1), 45-62. [In Persian with English Summary].

Alvarez, D.P., Luduena, Y., Fratos, E., 1992. Correlation and causation among sunflower traits. Proceedings of the 13th International Sunflower Conference, Pisa, Italy, 7-11 September, 2, 957-962.

Arshad, M., Ayubkhan, M., Jadoon, S. A., Mohammad, A. S., 2010.Factor analysis in sunflower (Helianthus annus L.) to investigate desirable hybrids. Pakistan journal of Botany. 42(6), 4393-4402.

Asawa, B.M., 1997. Factor analysis in sunflower. Indian Journal of Heredity. 9(2), 17-20.

Barron, J.E., 1991. A factor analysis of plant variety related to yield in sunflower under water stress conditions. Helianthus. 14 (15), 55-64.

Behradfar, A., Hassanzadeh Gorttapeh, A., Zardashty, M.R., Talat, F., 2009. Evaluation correlated traits for seed and oil yield in sunflower (Helianthus annuus L.) through path analysis in under condition relay. Research Journal of Biological Sciences, 4(1), 82-85.

Burns, R.E., 1970. Head Size of Sunflower as an Indicator of Plot Yields. Agronomy Journal. 62, 112-113.

Ceccony, F., Pugliesi, C., Baroncelli, S., Rocca, M., 1987.Genetic Analysis for SomeAgronomical Characters of a Sunflower Diallel Cross.Helianthus, 10, 21- 26.

FAO. 2013. Fao statistical yearbook. Retrieved July 7, 2013, from http://www.faostat.fao.org.[2013-07-07].

Ghaffari, M. 2004. Use of principle component analysis method for selection of superior three way cross hybrids in sunflower. Seed and Plant Improvement Journal. 19(4), 513-527. [In Persian with English Summary].

Gomez, D, Elizando. J., 1992.Generating a selection index for drought tolerance in sunflower. II. Morphological characteristics and yield. In: Proceedings of the 13th International Sunflower Conference, Pisa, Italy, 7-11 September, 2, 1048-1053.

Hladni, N., Miklic, V., Jocic, S., Kraljevic- Balalic, M., 2008. Influence of morphophysiological traits on sunflower oil yield. The 43rd Croation and 3rd International Symposium on Agriculture, Opatija, Croatia, pp., 362-366.

Kaya, Y., Evci, G., Durak, S., Pekcan, V., Gucer, T., 2007. Determining the relationships between yield and yield attributes in sunflower. Turkish Journal of Agriculture and Forestry.  31, 237-244.

Koocheki, A., Rashed Mohassel, M., Nasiri. M., 1993. Water and Soil Relationships in Crops. Ferdosi  University of Mashhad Press. [In Persian].

Machikowa, T.H., Saetang, C.H., 2008. Correlation and path coefficient analysis on seed yield in sunflower. Suranaree Journal of Science and Technology. 15 (3), 243-248.

Manivannan, N., Muralidharan,V., Isaacs, S.M., 2003. Genetic diversity analysis using RAPD markers in inbred lines of sunflower (Helianthus annuus L.). Helianthus, 26 (39), 59-66.

Marinkovic, R., 1992. Path Coefficient analysis of some yield components of sunflower. Euphytica. 60, 201- 205.

Moghadam, M., Mohammadi, S.A., Aghaee Sarbarzeh, M., 2009. Multivariate Statistical Methods, A Primer. Privar Press. [In Persian].

Mozaffari, K., Zeinali, H., 1997. Factor Analysis in sunflower under normal and water stress condition. Iranian Journal of Agriculture Science. 28(2), 50-63. [In Persian with English Summary].

Nabipoor, A.R., Yazdi-Samadi, B., Sarafi, A., Zali, A.A., Taleei, A.R., ShahNajat Boshehri, A., 2005. Genetic study of agronomic traits and determination of relationship among them in sunflower by inbreed recombinants Iranian Journal of Agronomy. 36(3), 647-658. [In Persian with English Summary].

Pathak, R.S., 1974. Yield Components in Sunflower, In: Proceeding of 6th. International Sunflower Conference. (Bucharest-Romania), pp., 271- 281.

Poordad, S., 1996. The study of genetic variation of agronomic traits and seed proteins in sunflower cultivars. Iranian Research Institue for Information Science and Technology (IRANDOC). Tabriz University. [In Persian].

Poordad, S., Amiri, V., 1998. Path analysis for effect of agronomic traits on grain yield of dry sunflower.5th International Congress of Agronomy and Plant Breeding, sep. 1998. Seed and Plant Improvement Institute, Karaj, 54p .[In Persian].

Sadaras, V., Connor O. J., Whitefield, D. M., 1993. Yield, yield components and source sink relationship in water stressed sunflower. Field Crop Research. 31, 27- 39.

Singh, S.B., Lebana, K.S., 1990. Correlation and path analysis in sunflower. Crop Improvement, 17, 49-53.

Sujatha, H., Chikkadevaiah, L., Nandini, R., 2002. Assessment of genetic diversity among 51 inbred sunflower lines. Helianthus, 25(37), 101-108.

Visic, M., 1988. Correlation and path coefficient analysis between length of the growing stges and seed yield with sunflower hybrids. Savremena  Poljopriverda, 36(5-6), 221-227.

Wazin, F., Zamani, A., 2005.Effect of planting date on phenology, yield and yield components of two sunflower hybrids. Agronomy Science Journal of Iran. 2, 59-72. [In Persian with English Summary].

Zamani, A., Damavandi, A., Forozesh, P., 2002. Effect of cultivation date on phenology, yield and yield components of two cultivars of sunflower. Agriculture and Rural Development. 4(1), 53- 65. [In Persian with English Summary].

Zynalzadeh Tabrizi, H., 2006. Estimation of genetic parameters in single cross hybrids of sunflower. MSc Thesis of Plant Breeding, Agriculture Faculty, Islamic Azad University, Tabriz Branch. [In Persian].

Zeynalzadeh tabrizi, H., Ghaffari, M., 2002. Regresion and path analysis grain and oil yield single cross hybrid sunflower. Crop  Research, 6(2), 41- 54. [In Persian with English Summary].

Zeinalzadeh, H., Sadignia, M., Ghaffari, M., Roshdi, M., 2004. Study of yield, yield components and some agronomic traits of sunflower cultivars in summer second cropping. 3th National Congress of Young Researchers Club. Islamic Azad University, Fasa Branch, P 112. [In Persian].