کمّی‏ سازی و تحلیل واکنش های جوانه‏ زنی گیاه دارویی مرزه به دما و تنش شوری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش ‏آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 دانشیار، گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

چکیده

امروزه گیاهان دارویی ازجمله گیاهان مهم اقتصادی در دنیا هستند، درحالی‌که اطلاعات پایه چندانی در مورد بسیاری از این گیاهان وجود ندارد. این مطالعه به‌منظور کمّی‏ سازی واکنش سرعت جوانه‏ زنی گیاه دارویی مرزه (hortensis L.Satureja) نسبتبه دما و تنش شوری انجام شد. بدین منظور جوانه‏ زنی این گیاه تحت تأثیر تیمار‏های دمایی(12، 15، 20، 25، 30 و 35 درجه سانتی‏گراد) و غلظت­ های شوری (صفر، 25، 50، 75، 100، 125 و 150 میلی­ مولار NaCl) در آزمایشگاه تحقیقات بذر دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان در سال 1392 موردبررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد تأثیر دما، تنش شوری و اثر متقابل آن‏ها بر حداکثر درصد جوانه­ زنی (MGR)، سرعت جوانه­ زنی (R50) و زمان رسیدن به 10% (D10)، 50% (D50) و 90% (D90) حداکثر جوانه­ زنی معنی­ دار بود. با افزایش غلظت شوری آب، درصد و سرعت جوانه­ زنی کاهش یافت. همچنین با افزایش دما تا دمای مطلوب درصد و سرعت جوانه­ زنی افزایش و پس‌ازآن کاهش یافت. با ارزیابی سه مدل رگرسیون غیر‏خطی شامل مدل دو‏تکه‏ ای، دندان‏ مانند و بتا، مدل بتا به‌عنوان مدل برتر انتخاب شد. در شوری صفر، دماهای کاردینال شامل دمای پایه، دمای مطلوب و دمای سقف به ترتیب 8، 24/77 و 41 درجه سانتی­گراد و زمان بیولوژیک 83/68 ساعت (شاهد) برآورد شد. دماهای بهینه و سقف تحت تأثیر غلظت شوری قرار نگرفتند، اما دمای پایه و زمان بیولوژیک جوانه‏ زنی به ازای افزایش هر 25 میلی مولار غلظت شوری به ترتیب 1/35 درجه سانتی­گراد کاهش و 1/65 ساعت افزایش یافت.

کلیدواژه‌ها