ارزیابی مولفه های جوانه زنی و رشد گیاهچه اکوتیپ های کنجد (Sesamum indicum L.) در شرایط تنش شوری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکترای فیزیولوژی گیاهان زراعی

2 مدرس مرکز آموزش جهاد کشاورزی خراسان رضوی

3 عضو هیئت علمی دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

جوانه زنی و رشد گیاهچه برای استقرار گیاهان تحت شرایط شور اهمیت دارد. از این رو انتخاب گیاهانی که جوانه ­زنی سریع و یکنواختی در شرایط شور دارند می تواند به استقرار اولیه و  رشد گیاهچه کمک نماید. به منظور ارزیابی واکنش اکوتیپ­ های کنجد به تنش شوری، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار در شرایط آزمایشگاه  اجرا شد.  فاکتور اول شامل پنج اکوتیپ کنجد (MSC3،MSC6،MSC7،MSC12 و MSC14) و فاکتور دوم شامل 11 سطح  شوری آب (1، 3، 6، 9، 11/4، 14/5، 16/4، 19/6، 21/1، 23/1 و 25/1 دسی زیمنس بر متر) بود، که از آب چاه­های موجود در منطقه با هدایت الکتریکی 5/2، 10 و 23 دسی زیمنس تهیه و سپس تیمار­های مورد نیاز از طریق رقیق یا غلیظ سازی آماده شدند. نتایج نشان داد که با افزایش شوری جوانه­ زنی کاهش یافت به طوری که در شوری 23/1 دسی زیمنس بر متر جوانه زنی بسیار جزئی بود و در شوری 25/1  هیچگونه جوانه­ زنی مشاهده نشد. شوری اثر معنی­ داری بر مولفه­ های جوانه­ زنی درصد نهایی (تجمعی) جوانه­ زنی (FGP)، سرعت جوانه­ زنی (GR)، یکنواختی جوانه­ زنی (GU)، زمان رسیدن به 50 درصد جوانه­ زنی (T50)، انرژی جوانه زنی (GE)، شاخص بنیه گیاهچه (SVI) ، طول ساقه­ چه و نسبت وزن خشک ریشه­ چه به ساقه­ چه (R/S) داشت، با وجود این با افزایش سطوح شوری این مولفه­ ها به طور یکسان تحت تاثیر قرار نگرفتند. در شوری 3 دسی زیمنس بر متر شاخص­های مربوط به رشد گیاهچه نسبت به شاهد و سایر تیمار­ها بیشتر بود و شاخص­های FGP، GU، GE و SVI به ترتیب به میزان 8، 5، 10 و 66 درصد بیشتر از شاهد بودند. بالاترین همبستگی FGP با شاخص GE (**0/98 = r) و سپس با شاخص GR  (**0/83 = r) مشاهده شد که نشان دهنده این است که بذور اکوتیپ های با انرژی جوانه­زنی بالاتر منجر به افزایش درصد جوانه­زنی نهایی در انها می­شود.در شرایط شوری زیاد (dS/m23/1) اکوتیپ MSC6 بیشترین مقدار FGP، GR و GE و اکوتیپ MSC12 کمترین مقدار را داشت در مولفه­های رشد گیاهچه نیز دو اکوتیپ MSC6 و MSC7 نسبت به سایر اکوتیپ­ها شاخص SVI بیشتری داشت. به نظر می­رسد اکوتیپ MSC6 در شرایط این آزمایش از دامنه تحمل بیشتری برخوردار بود.

کلیدواژه‌ها



دوره 7، شماره 2
زمستان 1393
صفحه 217-232
  • تاریخ دریافت: 27 اسفند 1391
  • تاریخ بازنگری: 09 اسفند 1392
  • تاریخ پذیرش: 02 اردیبهشت 1393