مطالعه پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ های جو (. Hurdem vulgare L) توسط مدل AMMI

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه رازی

2 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه رازی

چکیده

اثر متقابل ژنوتیپ × محیط باعث ایجاد پیچیدگی در پیش‌بینی عملکرد می‌شود و چالشی برای برنامه‌های به‌زراعی و به‌نژادی است. هدف از این تحقیق بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و مطالعه سازگاری و پایداری عملکرد 21 ژنوتیپ جو با استفاده از تجزیه مدل اثرات اصلی افزایشی و ضرب‌پذیر (AMMI) می‌باشد. آزمایش حاضر در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در دو تکرار طی سال‌های زراعی 94-1393، 95-1394، 96-1395 در دو شرایط دیم و آبی ( در مجموع شش محیط) اجرا شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب برای عملکرد دانه اختلاف معنی‌داری را در سطح احتمال یک درصد برای اثرات سال، ژنوتیپ، ژنوتیپ × سال، سال × مکان و سال × مکان × ژنوتیپ نشان داد. مؤلفه اول و دوم در تجزیه امی به‌ترتیب 52.78 و 26.00 درصد از مجموع مربعات اثر متقابل را به خود اختصاص دادند. با توجه به مقادیر عددی مؤلفه‌های اثر متقابل ژنوتیپی و رتبه ژنوتیپ‌ها، مشخص شد که ژنوتیپ‌های2، 4، 5، 8، 10، 13 و20 نسبت به سایر ژنوتیپ‌ها از پایداری عملکرد بیشتری برخوردار بوده‌اند. همچنین طبق شاخص ارزش پایداری امی(ASV) ، به-ترتیب ژنوتیپ‌های 15، 9، 12، 18، 5، 4،10، 16، 2، 6، 7 و 8 به‌عنوان ژنوتیپ‌های پایدار تعیین شدند. از میان ژنوتیپ‌های پایدار ژنوتیپ‌های 10 (Roho/4/Zanbaka/3/ER/Apm//Lignee131/5/Otis)،8(Baladieldawaia/5/AwBlack/Aths//Arar/3/9Cr279-07/Roho/4/DD-14/Rhn-03) و 2 (Zarjau/80-5151//Skorohod/3/Robur/WA2196-68//DZ40-66) دارای عملکرد دانه بالاتری بودند. بنابراین می‌توان این ژنوتیپ‌ها را برای استفاده در برنامه‌های اصلاحی آتی جهت معرفی ارقام جدید پیشنهاد نمود.

کلیدواژه‌ها


Abdolshahi, R., Safarian, A., Nazari, M., Pourseyedi, S., Mohamadi-Nejad, G., 2013. Screening drought-tolerant genotypes in bread wheat (Triticum aestivum L.) using different multivariate methods. Archives of Agronomy and Soil Science. 59(5), 685-704.‏

Adjabi, A., Bouzerzour, H., Benmahammed, A., 2014. Stability analysis of drum wheat (Tritium drum Deaf). Journal of Agronomy. 13, 131-139.

Akter, A., Jamil, H.M., Umma, K.M., Islam, M.R., Hossain, K., Mamunur, R.M., 2014. AMMI biplot analysis for stability of grain yield in hybrid rice (Oryza sativa L.). Journal of Rice Research. 2(2), 26.

Azizi, A.H., Sardouie Nasab, S., Mohammadi Nejad, GH., Nakhoda, B., Mardi, M., Tabatabaie, S.M.T., Amini, A., Majidi Herrvan, A., 2016. Estimation of genotype by environment interaction and pattern analysis of genotype in varied bread wheat lines under salinity stress condition. Journal of Crop Breeding. 8(19), 80-85. [In Persian with English Summary].

Badooei Delfard, R., Mostafavi, Kh., Mohammadi, A., 2016. Genotype-environment interaction and yield stability of winter barley varieties (Hordeum vulgare L.). Journal of Crop Breeding. 8 (20): 99-106. [In Persian].

Bakhshyeshi Gheshlagh, M., Bakhshyeshi Gheshlagh, H., 2012. Investigating the interaction of genotype in the environment and the stability of grain yield of bread wheat cultivars in Kurdistan province. Journal of Agricultural New Findings. 6(3), 1-13.

Bhartiya, A., Aditya, J. P., Kumari, V., Kishore, N., Purwar, J. P., Agrawal, A., Kant, L., 2017. GGE biplot and AMMI analysis of yield stability in multy–evnironment tryial of soyben (Glycine max L.) Merrill genotypes under rainfed condtion of ndition of noryh western himalyan hills. Journal of Animal and Plant Sciences. 27(1), 227-238.‏

Brandiej, E., Meverty, B.E., 1994. Genotype × environmental interaction and stability of seed yield of oil rapeseed. Crop Science. 18, 334-353.

Fallahi, H.A., Jafarabai, J.A., Sidi, F., 2011. Evaluation of drought tolerance in durum wheat genotypes using drought tolerance indices. Journal of Seed and Plant Seedlings. 1(27), 22-15. [In Persian with English Summary].

FAO, 2018. Food outlook global market analysis, 14-21.

Farshadfar, E., 2010, New Topics in Biometric Genetics. Volume II. Islamic Azad University, Kermanshah Branch Publication. [In Persian].

Farshadfar, E., Mahmodi, N., Yaghotipoor, A., 2011. AMMI stability value and simultaneous estimation of yield and yield stability in bread wheat (Triticum aestivum L.). Australian Journal of Crop Science. 5(13), 1837-1844.

Farshadfar, E., 1998. Plant Breeding Methodology. Razi University Publication, Kermanshah. 576p. [In Persian].

Fikre, A., Funga, A., Korbu, L., Eshete, M., Girma, N., Zewdie, A., Ojiewo, C.O., 2018. Stability analysis in chickpea genotype sets as tool for breeding germplasm structuring strategy and adatability scoping. Ethiopian Journal of Crop Science. 6(2), 19-37.‏

International Rice Research Institute (IRRI). 2000. IRRISTAT for Windows, Los Baños, Philippines: International Rice Research Institute. Version 4.0.

Kang, M.S., 1993. Simultaneous selection for yield and stability in crop performance trials: Consequences for growers. Agronomy Journal. 85(3), 754-757.

Karimizadeh, R., Mohammadi, M., Sheikhmamo, M., Bavi, V., Hosseinpour, T., Khanzadeh, H., Fovjgh, H., Armion, M., 2011. Application of cluster and AMMI methods to determination of grain yield stability of durum wheat genotypes in Semi-warm dryland areas of Iran. Journal of Modern Genetic. 6(2), 32-48. [In Persian with English Summary].

Khamari, A., Mostafavi, KH., Mohammadi, A., 2018. Evaluation of grain yield stability of winter barley (Hordeum vulgare L.) cultivars using the main combination effects and multiplicative interactions. Journal of Crop Production. 11 (2), 185-195. [In Persian with English Summary].

Koocheki, A., Sorkhi, B, Eslamzadeh Hesari, M.R., 2012. Study on stability of elite barley (Hordeum vulgare L.) genotypes for cold regions of Iran using AMMI method. Cereal Research. 2(4), 261-249. [In Persian with English Summary].

Moghaddama, M.J., Torbaghanb, M.E., Mirzaeec, A., 2014. Analysis of genotype × environment interaction for seed yield in spineless safflower (Carthamus tinctorius L.) genotypes. Crop Breeding Journal. 4(1), 47-54. [In Persian with English Summary].

Mohammadi, R., Sadeghzadeh, D., Armion, M., Ahmadi, M., 2011. Analysis of stability and adaptability of grain yield in durum wheat geneotypes. Agronomy Journal (Pajouhesh and Sazandegi). 91, 70-87. [In Persian with English Summary].

Mohammadinejad, GH., Rezaei, A., 2005. Analysis of genotype × environment interaction and study of oat (Avena sativa L.) genotypes pattern. Journal of Soil and Water Sciences. 9(2), 77-89. [In Persian with English Summary].

Mokhtarifar, K., Abdolshahi, R., Pourseyedi, S., 2016. Yield stability analysis of eight bread wheat (Triticum aestivum L.) cultivars in Kerman province condition. Journal of Crop Breeding. 17(8), 96-103. [In Persian with English Summary].

Purchase, J.L., 1997. Parametric analysis to describe genotype × environment interaction and yield stability in winter yield. Ph.D thesis. Department of Agronomy, Faculty of Agricultrure, University of Orange Free State, Bloemfontein, South Africa.

Sadeghzadeh Ahari, D., Hosseini, S.K., Hosseinpoor, T., Jafarabai, J.A., Khalilzadeh, GH., Alizadeh-Dizaj, Kh., 2005. Study on adaptability and stability of grain yield in durum wheat lines in warm and semi-warm dryland areas. Journal of Seed and Plant. 21, 561-576. [In Persian with English Summary].

Safavi, S.M., Bahraminejad, S., 2017. The Evaluation of genotype × environment interactions for grain yield of oat genotypes using AMMI model. Journal of Plant Breeding. 9(22), 125-132. [In Persian with English Summary].

Shafii, B., Price, W.J., 1998. Analysis of genotype-by-environment interaction using the additive main effects and multiplicative interaction model and stability estimates. Journal of Agricultural, Biological, and Environmental Statistics. 3(3), 335-345.‏

Shiri, M, and Bahrampour, T., 2015. Genotype × environment interaction analysis using GGE biplot in grain maize (Zea mays L.) hybrids under different irrigation conditions. Journal of Cereals Research. 5 (1), 83-94. [In Persian with English Summary].

Taghizadeh, A., Sorkhilalehloo, B. Nakhjavan, Sh., 2016. Study on stability of winter barley (Hordeum vulgare L.) using multivariate statistical methods. Journal of Crop Breeding. 95, 17-87. [In Persian with English Summary].

Tohidi, B., Mohammadi Nejad, GH., Nakhoda., B. Saboori, H., 2015. Evaluation of grain yield stability of recombinant inbred lines in bread wheat (Triticum aestivum L.) based on AMMI method. Journal of Plant Production Research. 2(22), 189-202. [In Persian with English Summary].

Zali, H., Sabbaghpour, S.H., Farshadfar, E., Pezeshkpour, P., Safi Khan, M., Sarparast, R., Hashembegi, A., 2009. Stability analysis of chickpea genotypes using ASV parameter and comparison with other stability analysis methods. Journal of Iranian Crop Science. 40 (2), 22-28. [In Persian with English Summary].