اثر برهم‌کنش سطوح مختلف آبیاری و سطوح شوری بر رشد، عملکرد و اجزای عملکرد گندم (.Triticum aestivum L) رقم آنفارم 4 در منطقه بیرجند

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد گروه علوم و مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند

2 استادیار گروه علوم و مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند

3 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند

4 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند

10.22077/escs.2019.1929.1467

چکیده

خشکی‌ و شوری ازجمله تنش‌های محیطی هستند که به‌عنوان عوامل مهم کاهش تولید محصولات زراعی محسوب می‌شوند. به‌‌منظور ارزیابی واکنش گندم رقم آنفارم 4 به سطوح مختلف آبیاری و سطوح شوری، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 96-1395 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل سطوح مختلف آبیاری (شامل 125، 100، 75 و 50 درصد نیاز آبی گیاه و تیمار دیم با یک آبیاری تکمیلی) و دو سطح آب غیر‌ شور  و شور به ترتیب معادل 1.4 و 5.4 دسی‌زیمنس بر متر بود. نتایج آزمایش نشان داد که اثر سطوح مختلف آبیاری بر تمامی صفات مورد مطالعه شامل ارتفاع گیاه، سطح برگ، طول سنبله، وزن هزار دانه، وزن تر تک بوته، وزن خشک تک بوته، تعداد دانه در سنبله، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه و شاخص برداشت معنی‌دار بود (0.001<P). این در حالی است که اثر شوری آب آبیاری بر ارتفاع گیاه، سطح برگ و وزن هزار دانه معنی‌دار بود، ولی بر بقیه صفات اثری نداشت. اثر متقابل سطوح آبیاری و شوری آب آبیاری اثر معنی‌دار بر همه صفات به‌جز سطح ‌برگ، طول سنبله و عملکرد دانه را نشان داد. نتایج این آزمایش نشان داد که بیشترین و کمترین مقدارها برای صفات مختلف به ترتیب در تیمارهای 125 درصد نیاز آبی گیاه و دیم با یک آبیاری تکمیلی مشاهده شد که درصد کاهش برای صفات وزن هزار دانه، تعداد دانه در سنبله، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه و شاخص برداشت به ترتیب برابر 64٪، 62٪، 61٪، 89٪ و 75٪ بود. به‌طورکلی نتایج این مطالعه نشان داد که شوری آب آبیاری تا 5.4 دسی‌زیمنس بر متر تأثیر منفی بر عملکرد دانه گندم رقم آنفارم 4 ندارد.

کلیدواژه‌ها


Akbari, E., Izadi Darbandi, A., Borzoei, A., Majdabadi, A. 2010. The investigation of morphological changes of wheat genotypes under salinity stress. Journal of Science and Technology of Greenhouse Culture. 4(1), 71-82. [In Persian with English summary].

Ali, M., Jensen, C.R., Mogensen, V.O., Andersen, M.N., Henson, I.E., 1999. Root signaling and osmotic adjustment during intermittent soil drying sustain grain yield of field grown wheat. Field Crops Research. 62(1), 35-52.

Azizinya, S., Ghanadha, M.R., Zali, A.A., Samadi, B.Y., Ahmadi, A., 2005. An evaluation of quantitative traits related to drought resistance in synthetic wheat genotypes in stress and non-stress conditions. Iranian Journal of Agricultural Sciences. 36, 281-293. [In Persian with English summary].

Bernstein, N., Silk, W.K., Läuchli, A., 1993. Growth and development of sorghum leaves under conditions of NaCl stress. Planta. 191(4), 433-439.

Borzoei, A., Kafi, M., Khazaei, H.R., Mosavi, M.A. 2012. The effect of irrigation water salinity on root traits of two cultivars sensitive and resistant to wheat and salinity its relation with grain yield under greenhouse conditions. Journal of Science and Technology of Greenhouse Culture. 8 (2), 95-106. [In Persian with English summary].

Boyer, J.S., 1982. Plant productivity and environment. Science. 218(4571), 443-448.

Cone, A.E., Slafer, G.A., Halloran, G.M., 2004. Effects of moisture stress on leaf appearance, tillering and other aspects of development in Triticum tauschii. Euphytica. 86(1), 55-64.

David, O.A., Osonubi, O., Olaiya, C.O., Agbolade, J.O., Ajiboye, A.A., Komolafe, R.J., Chukwuma, D.M., Akomolafe, G.F., 2017. Anatomical response of wheat cultivars to drought stress. Ife Journal of Science. 19(2), 323-331.

Dencic, S., Kastori, R., Kobiljski, B., Duggan, B., 2000. Evaluation of grain yield and its components in wheat cultivars and landraces under near optimal and drought conditions. Euphytica. 113(1), 43-52.

Duggan, B.L., Fowler, D.B., 2006. Yield structure and kernel potential of winter wheat on the Canadian prairies. Crop Science. 46(4), 1479-1487.

Eidizadeh, K.H., Ebrahimpoor, F., Ebrahimi, M.A., 2016. Effect of different irrigation regimes on yield and yield components of wheat (Triticum aestivum L.) in Ramin climatic. Environmental Stresses in Crop Sciences. 9(1), 29-36. [In Persian with English summary].

Emam, Y., Ranjbar, A.M., Bahrani, M.J., 2007. Evaluation of yield and yield components in wheat genotypes under post-anthesis drought stress. Journal of Water and Soil Science. 11(1), 317-328. [In Persian with English summary].

Engel, R.E., Long, D.S., Carlson, G.R., 2003. Predicting straw yield of hard red spring wheat. Agronomy journal. 95(6), 1454-1460.

Fowler, D.B., 2002. Growth stages of wheat. Agronomy Sustain Development. 17, 87-92.

Francois, L.E., Grieve, C.M., Maas, E.V., Lesch, S.M., 1994. Time of salt stress affects growth and yield components of irrigated wheat. Agronomy journal. 86(1), 100-107.

Ghahraman, B., Sepaskhah, A.R., 1997. Use of a water deficit sensitivity index for partial irrigation scheduling of wheat and barley. Irrigation Science. 18(1), 11-16.

Gholipoor, S., Ebadi, A., Parmoon, G. 2016. The effect of drought stress on retranslocation of materials, yield and yield components of different genotypes of bread wheat. Crop Plant Physilogy. 31(8), 111-128

Mohajer Milani, P., Saadat, S., Vakil, R., 2000. Nutrition of wheat in the conditions of Qom province. Soil and Water Science. 12(6), 187-196.

Molla Heydari Bafghi, R., Baghizadeh, A., Mohammadinezhad, G., 2017. Evaluation of Salinity and Drought Stresses Tolerance in Wheat Genotypes using Tolerance Indices. Journal of Crop Breeding. 9 (23), 27-34. [In Persian with English summary].

Momtazi, F., 2011. Responses of different wheat cultivars to post anthesis drought stress. Plant Ecophysiology. 3(9), 1-17. [In Persian with English summary].

Ors, S., Suarez, D.L., 2017. Spinach biomass yield and physiological response to interactive salinity and water stress. Agricultural Water Management. 190, 31-41.

Passioura, J.B., Condon, A.G., Richards, R.A., 1993. Water deficits, the development of leaf area and crop productivity. In: Water Deficits: Plant Responses from Cell to Community, J.A.C. Smith and H. Griffiths (eds) (Oxford: Bios Scientific Publishers) pp. 253-264. 1993.

Poustini, K., Siosemardeh, A., 2004. Ion distribution in wheat cultivars in response to salinity stress. Field Crops Research, 85(2-3), 125-133.

Rajai, M., Dastfal, M., 2017. Investigation of yield and indices of salinity tolerance in wheat lines and cultivars under saline conditions. Environmental Stresses in Crop Sciences. 10(1), 139-150. [In Persian with English summary].

 Ranjbar, Gh., Pirasteh-Anosheh, H., 2015. A glance to the salinity research in Iran with emphasis on improvement of field crops production. Iranian Journal of Crop Sciences. 17(2), 165-178. [In Persian with English summary].

Salemi, H.R., Afiuni, D., 2005. The impact of limited irrigation on grain yield and yield components of several new wheat varieties. Journal of Agricultural Sciences and Natural Resources. 12, 11-20. [In Persian with English summary].

Schillinger, W.F., 2005. Tillage method and sowing rate relations for dryland spring wheat, barley, and oat. Crop Science. 45(6), 2636-2643.

Shahidi, A., Kashkuli, H.A., Zamani, G.R., 2008. Interaction of deficit irrigation and salinity on yield and yield components of wheat cultivars and determining water-salinity production function in the Birjand region. Ahvaz University doctoral thesis. ‌[In Persian with English summary].

Shahidi, A., Miri, Z., 2018. The effect of salinity on yield and yield components of two wheat cultivars in the plain of Birjand. Crop Production. 11(2), 51-61. [In Persian with English summary].

Sharifi, Z., Eslami, V., Jami Al-Ahmadi, M., Mahmoodi, S. 2018. The effect of mulch on different plant residues on emergence and early growth of safflower and wheat in different humidity conditions. Environmental Stresses in Crop Sciences. 11(3), 205-215. [In Persian with English summary].

Soleimani, A., 2016. Effect of drought stress on yield and yield components of wheat using ET-HS model. Environmental Stresses in Crop Sciences. 9(3), 205-215. [In Persian with English summary].

Wahid, A., 2004. Analysis of toxic and osmotic effects of sodium chloride on leaf growth and economic yield of sugarcane. Botanical Bulletin of Academia Sinica. 45(2), 133-141.

Wajid, A., Hussain, A., Maqsood, M., Ahmad, A., Awais, M., 2002. Influence of sowing date and irrigation levels on growth and grain yield of wheat. Pakistan Journal of Agriculture Science. 39(1), 22-24.

Wang, J., Zhao, T., Wang, E., Yu, Q., Yang, X., Feng, L., Pan, X., 2010. Measurement and simulation of diurnal variations in water use efficiency and radiation use efficiency in an irrigated wheat-maize field in the North China Plain. New Zealand Journal of Crop and Horticultural Science. 38(2), 119-135.

Yousfi, S., Serret, M.D., Voltas, J., Araus, J.L., 2010. Effect of salinity and water stress during the reproductive stage on growth, ion concentrations, Δ13C, and δ15N of durum wheat and related amphiploids. Journal of Experimental Botany. 61(13), 3529-3542.