اثر محلول ‏پاشی روی و بور بر سهم انتقال مجدد مواد فتوسنتزی در عملکرد دانه گندم نان تحت تنش گرمای انتهایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری زراعت- فیزیولوژی گیاهان زراعی- دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان

2 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان

3 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان

4 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان

چکیده

به‏ منظور بررسی اثر محلول‏ پاشی روی و بور بر سهم انتقال مجدد مواد فتوسنتزی در عملکرد دانه گندم نان تحت تنش گرمای انتهایی، آزمایشی به‏ صورت کرت‏های خرد شده فاکتوریل با سه تکرار در شهرستان رامهرمز واقع در جنوب غربی ایران اجرا گردید. عوامل آزمایشی شامل تاریخ کاشت در دو سطح مناسب (30 آبان) و تأخیری (15 دی) به‏ عنوان عامل اصلی و محلول‏ پاشی در چهار سطح با آب (شاهد)، روی، بور و روی + بور و دو رقم گندم نان پیشتاز و چمران 2 به‏ صورت فاکتوریل به‏ عنوان عامل فرعی بودند. نتایج نشان داد که تنش گرمای انتهایی ناشی از تأخیر در کاشت انتقال مجدد مواد فتوسنتزی ذخیره‏ ای از ساقه و سنبله به دانه و سهم نسبی ذخایر ساقه و سنبله در عملکرد دانه را به‏ طور معنی‏ داری افزایش داد، اما میزان فتوسنتز جاری و سهم نسبی آن در عملکرد و عملکرد دانه هر دو رقم گندم نان را به‏ طور معنی‏ داری کاهش داد. محلول‏ پاشی روی و بور بجز میزان فتوسنتز جاری و سهم نسبی آن در عملکرد و عملکرد دانه، همه صفات مورد اندازه ‏گیری را در هر دو تاریخ کاشت مناسب و تأخیری به‏ طور معنی‏ داری کاهش داد. رقم چمران 2 نسبت به رقم پیشتاز در صفات میزان فتوسنتز جاری، سهم نسبی فتوسنتز جاری در عملکرد و عملکرد دانه از برتری معنی‏ داری برخوردار بود، اما در سایر صفات، رقم پیشتاز برتری معنی‏ داری داشت. در بین همه صفات مورد اندازه‏ گیری، فتوسنتز جاری بیشترین سهم را در افزایش عملکرد دانه هر دو رقم گندم نان در هر دو تاریخ کاشت مناسب و تأخیری داشت. به‏ طور کلی، استفاده از محلول‏ پاشی روی یا روی + بور در رقم چمران 2 به‏ عنوان بهترین ترکیبات تیماری به‏ منظور کاهش اثرات زیان‏بار تنش گرمای انتهایی و بهبود عملکرد دانه در هر دو تاریخ کاشت مناسب و تأخیری توصیه می‏شود.

کلیدواژه‌ها


Abdoli, M., Esfandiari, E., Mousavi, B., Sadeghzadeh, B., 2014. Effects of foliar application of zinc sulfate at different phenological stages on yield formation and grain zinc content of bread wheat (cv. Kohdasht). Azarian Journal of Agriculture. 1, 11-17.

Abdoli, M., Saeidi, M., Jalali Honarmand, S., Mansourifar, S., Ghobadi, M.E., 2015. Evaluating the effect of water deficit and source limitation on grain yield and remobilization of dry matter at post anthesis in bread wheat cultivars. Environmental Stresses in Crop Sciences. 7(2), 137-154. [In Persian with English Summary].

Ahmadi, A., Siosemardeh, A., Zali, A.A., 2004. A comparison between the capacity of photoassimilate storage and remobilization, and their contribution to yield in four wheat cultivars under different moisture regimes. Iranian Journal of Agriculture Science. 35(4), 921-931. [In Persian with English Summary].

Akbari Moghaddam, H., Kambuzia, J., Sangtarash, M., 1998. Study of variation in grain yield and yield components in two wheat cultivars Hirmand and Falat cross in different planting dates. 321p. In: The Proceedings of the 5th Iranian Crop Science Congress, Karaj, Iran. [In Persian].

Ali, S., Shah, A., Arif, M., Miraj, J., Ali, I., Sajjad, M., Farhatollah, M., Khan, Y., Khan, M., 2009. Enhancement of wheat grain yield components through foliar application of zinc and boron. Sarhad Journal of Agriculture. 25(1), 15-19.

AlKhatib, K., Paulsen, G.M., 1990. Photosynthesis and productivity during high-temperature stress of wheat genotypes from major world regions. Crop Science. 30, 1127-1132.

Beltrano, J., Ronco, M., Montaldi, E.R., 1999. Drought stress syndrome in wheat is provoked by ethylene evolution imbalance and reversed by rewatering, aminoethoxyvinylglycine and sodium benzoate. Plant Growth Regulation. 18, 59-64.

Blum, A., 1998. Improving wheat grain filling under stress by stem reserve mobilization. Euphytica. 100, 77-83.

Dhyani, K., Ansari, M.V., Roa, Y., Verma, R.S., Shukla, A., Tuteja, N., 2013. Comparative physiological response of wheat genotypes under terminal heat stress. Plant Signaling and Behavior. 8(6) e24564, 1-6.

Ehdaei, B., Alloush, G.A., Madore, M.A., Waines, J.G., 2006a. Genotypic variation for stem reserves and mobilization in wheat: I. Post-anthesis changes in internodes dry matter. Crop Science. 46, 735-746.

Farooq, M., Bramley, H., Palta, J., Siddique, H.M., 2011. Heat stress in wheat during reproductive and grain-filling phases. Critical Reviews in Plant Sciences. 30, 1-17.

Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). June 2016. Food outlook. Biannual report on global food markets. 139p.

Gholipour, S., Abadi, A., Parmoon, Gh., 2016. Investigate effect of drought stress on remobilization of materials, yield and grain yield components of bread wheat different genotypes. Crop Physiology Journal. 31(8), 111-128. [In Persian with English Summary].

Hays, D.B., Do, J.H., Mason, R.E., Morgan, G., Finlayson, S.E., 2007. Heat stress induced ethylene production in developing wheat grains induces kernel abortion and increased maturation in a susceptible cultivar. Plant Science. 172, 1113-1123.

Khan, M.A., Fuller, M.P., Baluch, F.S., 2008. Effect of soil applied zinc sulphate on wheat (Triticum aestivum L.) grown on a calcareous soil in Pakistan. Cereal Research Communications. 36(4), 571-582.

Kharizadeh, Y., Sayed Sharifi, R., Sedghi, M., Barmaki, M., 2015. Effects of biofertilizer and nano zinc oxide on remobilization and some growth indices of triticale under water limitation conditions. Crop Physiology Journal. 7(26), 37-55. [In Persian with English Summary].

Marschner, H., 1995. Mineral Nutrition of Higher Plants, 2nd ed. Academic Press, New York.

Modhej, A., Fathi, Gh. 2008. Wheat physiology. Islamic Azad University Publication (Shushtar branch). 317p. [In Persian].

Moeinian, M.R., Zargari, K., Hassanpour, J., 2011. Effect of boron foliar spraying application on quality characteristics and growth parameters of wheat grain under drought stress. American-Eurasian Journal of Agricultural & Environmental Sciences. 10(4), 593-599.

Mojtabaie Zamani, M., Nabipour, M., Meskarbashee, M., 2013. Evaluation of stem soluble carbohydrate accumulation and remobilization in spring bread wheat genotypes under terminal heat stress conditions in Ahwaz in Iran. Iranian Journal of Crop Sciences. 15(3), 277-294. [In Persian with English Summary].

Mojtabaie Zamani, M., Nabipour, M., Meskarbashee, M., 2015. Effect of heat stress during grain filling on photosynthesis and grain yield of bread wheat (Triticum aestivum L.) genotypes. Iranian Journal of Crop Sciences. 17(1), 1-17. [In Persian with English Summary].

Mousavi, S.R., Galavi, M., Ahmadvand, G., 2007. Effect of zinc and manganese foliar application on yield, quality and enrichment on potato. Asian Journal of Plant Sciences. 6, 1256-1260.

Niu, J.Y., Gan, Y.T., Zhang, J.W., Yang, Q.F., 1998. Postanthesis dry matter accumulation and redistribution in spring wheat mulched with plastic film. Crop Science. 38, 1562-1568.

Radmehr, M., 1997. Effect of heat stress on physiology of growth and development of wheat. Ferdowsi University Press. 201p. [In Persian].

Schnyder, H., 1993. The role of carbohydrate and redistribution in the source-sink relation of wheat and barley during grain filling: A review. New Phytologist Journal. 123, 233-245.

Tabatabaei, S.J., 2013. Principles of mineral nutrition of plants. Tabriz University Press. 544p. [In Persian].

Tahir, I.S.A., Nakata, N., 2005. Remobilization of nitrogen and carbohydrate from stems of bread wheat in response to heat stress during grain filling. Journal of Agronomy and Crop Science. 191, 106-115.

Wang, J.M., Zhao, H., Huang, D., Wang, Z., 2012. Different increases in maize and wheat grain zinc concentrations caused by soil and foliar applications of zinc in Loess Plateau, China. Field Crops Research. 135, 89-96.

Waraich, E.A., Ahmad, R., Halim, A., Aziz, T., 2012. Alleviation of temperature stress by nutrient management in crop plants: A review. Journal of Soil Science and Plant Nutrition. 12, 221-244.

Yang, J., Sears, R.G., Gill, B.S., Paulsen, G.M., 2002. Genetic differences in utilization of assimilate sources during maturation of wheat under chronic heat and heat shock stresses. Euphytica. 125, 179-188.

Yassen, A., Abou El-Nour, E., Shedeed, S., 2010. Response of wheat to foliar Spray with urea and micronutrients. Journal of American Science. 6(9), 14-22.

Zare, M., Zadehbagheri, M., Azarpanah, A., 2013. Influence of potassium and boron on some traits in wheat (Triticum aestivum L. cv. Darab 2). The International Journal of Biotechnology. 2, 141-153.

Zhao, Ai-Qing., 2011. Combined effect of iron and zinc on micronutrient levels in wheat (Triticum aestivum L.). Journal of Environmental Biology. 32, 235-239.