بررسی برخی صفات فیزیولوژیک، عملکرد دانه و اجزای آن در ارقام ذرت تحت شرایط تنش خشکی و کاربرد مایکوریزا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز

2 گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز

چکیده

بمنظور بررسی واکنش‌ ارقام‌ ذرت به کم‌آبی در شرایط کاربرد و عدم کاربرد قارچ مایکوریزا (Glomus mossea) بر روی برخی صفات ذرت آزمایشی به صورت اسپلیت فاکتوریل بر پایه‌ ‌طرح بلوک‌های‌ کامل تصادفی طی دو سال 1394 و 1395 در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده ‌کشاورزی دانشگاه‌ آزاد اسلامی واحد تبریز انجام شد. عامل اصلی شامل کم‌آبی بر اساس تبخیر از تشتک کلاس A در دو سطح ‌70 میلی‌متر (به عنوان شاهد) و 140 میلی‌متر (به عنوان تنش) و عامل فرعی شامل 14 ترکیب فاکتوریل کاربرد و عدم کاربرد قارچ مایکوریزا (گونه گلوموس موسه) روی هفت رقم ‌ذرت (260، ‌301،400، 4015، 703،‌704و 705) بودند. صفات مورد اندازه‌گیری مشتمل بر محتوی رطوبت نسبی برگ، میزان شاخص کلروفیل، شاخص سطح برگ، تعداد بلال در بوته، طول بلال، تعداد دانه در ردیف، تعداد ردیف دانه، وزن 300 صد دانه و عملکرد‌ دانه بود. نتایج حاصل از تجزیه مرکب داده‌ها نشان داد که اثر متقابل سال در تنش در رقم و همچنین تنش در رقم در مایکوریزا روی عملکرد دانه معنی‌دار بود. بر اساس مقایسه میانگین داده‌ها بیشترین عملکرد دانه مربوط به سینگل‌کراس 301 و در شرایط بدون تنش با میانگین 760 گرم بر متر مربع بود. در حالی که کمترین عملکرد دانه مربوط به سینگل‌کراس 4015 در شرایط کم‌آبی با میانگین 392 گرم بر متر مربع بود. بیشترین عملکرد در شرایط بدون تنش و تنش کم‌آبی به ترتیب در سینگل‌کراس 703 و 301 و در شرایط کاربرد مایکوریزا به ترتیب با میانگین 765 و 720 گرم بر متر مربع بود. به عبارتی قارچ مایکوریزا در برخی از ارقام در شرایط تنش اثر مثبت روی عملکرد داشت. برآورد همبستگی بین صفات نشان داد که در هر دو شرایط آبیاری نرمال و تنش کم‌آبی، عملکرد دانه بیشترین همبستگی را با وزن 300 صد دانه داشت.

کلیدواژه‌ها


Acquaah, G., 2002. Principles of Crop Production (Theory, Technical and Technology). Prentiee-Hall of India. New Delhi. 460p.

Adiloglu, A., Andre, S., 2012. The Effect of boron (B) application on the growth and nutrient contents of maize in zinc (Zn) deficient soils. Research Journal of Agriculture and Biological Sciences. 2, 1-4.

Afkari, A., Ghasemof, N., Yarnia, M., 2010. Effect of drought stress and potassium on some of the physiological and morphological traits of sunflower (Helianthus annuus L.) cultivars. 11th Iranian Crop Science Congrees. Tehran. Iran. pp, 154-156. [In Persian].

Afsharmanesh, B., Afsharmanesh, G., Vakili Shahrbabaki, M., 2008. The effect of water deficit stress and manure on quantitative and qualitative yield and some characteristics of physiological (Plantago Ovata Forssk.). New Finding in Agriculture. 2(4), 327-337. [In Persian with English summary].

Ahmd, Z., Waraich, E.A., Ahmad, T., Ahmad, R., Awan, M.I., 2015. Yield responses – of maize as influenced by supplemental foliar applied phosphorus under drought stress. International Journal of Food and Allied Sciences. 1, 45-55.

Alavi Fazel, M., Lack, Sh., Sheykhi Nasab, M., 2013. The effect of irrigation-off at some growth stages on remobilization of dry matter and yield of corn hybrids. International Journal of Agriculture and Crop Sciences. 5(20), 2372-2378.

Ardalan, V., Aghayari, F., Paknezhad, F., Sadeghi-Shojaee, M., Esmaeilzade-Khorsani, S.H., Fatemi, Z., 2011. Effects of water deficit stress and different irrigation methods on yield and yield components in two hybrids of Corn (Zea mays L.). Journal of Agronomy and Plant Breeding. 8(3), 175-189. [In Persian with English summary].

Beiragi, M.A., Khavari Khrasani, S., Shojaei, S.H., Dadresan, M., Mostafavi, Kh., Golbashy, M., 2011. A study on effects of planting dates on growth and yield of 18 corn hybrids (Zea mays L.). American Journal of Experimental Agriculture. 1(3), 110-120.

Cheng, L.I., Sun, B.C., Tang, H.J., Wang, T.Y., Yu, L.I., Zhang, D.F., Xie, X.Q., Shi, Y.S., Song, Y.C., Yang, X.H., Li, J.S., 2017. Simple nonlinear model for the relationship between maize yield and cumulative water amount. Journal of Integrative Agriculture. 30(16), 858-66.

Eskandarnejad, S., Khavari Khorasani, S., Bakhtiari, S., Heidaria, A., 2013. Effect of row spacing and plant density on yield and yield components of sweet corn (Zea mays L.) varieties. Advanced Crop Science. 3(1), 81-88.

Esmaeilpour, B., Jalilvand, P., Hadian, J., 2013. Effects of drought stress and arbuscular mycorrhizal fungi on some morphophysiological traits and yield of savory (Satureja hortensis L.). Journal of Agroecology. 2(5), 169- 177. [In Persian with English summary].

Ghorbanian, D., Harutyunyan, S., Mazaheri, D., Rasoli, V. Mohebi, A., 2012. Influence of arbuscular mycorrhizal fungi and different levels of phosphorus on the growth of corn in water stress conditions. African Journal of Agricultural Research. 7(16), 2575-2580.

Ghobadi, R., Shirkhani, A., Jalilian, A., 2015. Effects of water stress and nitrogen fertilizer on yield, its components, water and nitrogen use efficiency of corn (Zea mays L.) cv. SC. 704. Applied Field Crops Research (Pajouhesh & Sazandegi). 28, 79-87. [In Persian with English summary].

Kumar, M., Kaur, A., Pachouri, C.U., Singh, J., 2015. Growth promoting characteristics of rhizobacteria and AM Fungi for biomass amelioration of Zea mays. Archives of Biological Sciences. 67, 877-887.

Lobell, D.B., Roberts, M.J., Schlenker, W., Braun, N., Little, B.B., Rejesus, R.M., Hammer, G.L., 2014. Greater sensitivity to drought accompanies maize yield increase in the US Midwest. Science. 344, 516-519.

Ma, B.L., Subedi, K.D., Stewart, D.W., Dwyer, L.M., 2014. Dry matter accumulation and silage moisture changes after silking in leafy and dualpurpose corn hybrids Agronomy. Journal of Plant Science. 74(18), 5057-5069.

Madadi, A., Fallah, A., 2017. Effect of jasmic acid and humic acid on drought stress adjustment at forage harvesting stage Journal of Water and Soil. 31(5), 1397-1407. [In Persian with English summary].

Manafi, H., Aliasgharzad, N., Neyshabouri, M.R., Rejali, F., 2010. Tolerance to water – deficit stress in tomato inoculated with arbuscular mycorrhizal fungi. Journal of Water and Soil Science. 22(2), 97-117. [In Persian with English summary].

Mansouri Far, C., Modarres sanavy, S.A.M., Saberali, S.F., 2010. Maize yield response to deficit irrigation during low-sensitive growth stages and nitrogen rate under semi-arid climatic conditions. Agricultural Water Management. 97(1), 12–22.

Masjedi, A., Shokohfar, A., Alavi Fazel, M., 2009. A Survey of Most Suitable Irrigation Scheduling and Effect of Drought Stress on Yield for Summer Corn (SC.704) with Class A Evaporation Pan in Ahvaz. Journal of Water and Soil Science. 12(46), 543-550. [In Persian with English summary].

Mesrzadeh Azar, A., Afkari, A., 2014. The role of arbuscular mycorrhizal fungi on growth parameters of maize. Proceedings of the Second National Conference on Sustainable Agriculture and Natural Resources. Tehran, Iran. [In Persian].

Miransari, M., 2010. Contribution of arbuscular mycorrhizal symbiosis to plant growth under different types of soil stresses. Plant Biology. 12, 563-569.

Moll, R.H., Kampart, E.J., 1977. Effect of population density up on agronomic traits associated with genetic increases in yield of maize. Agronomy Journal. 69, 81-84.

Moshaver, E., Emam, Y., Madani, H., Nourmohamadi, G., Heidari-Sharifabad, H., 2015. Comparison of qualitative and quantitative performance of forage crops maize, sorghum and amaranth as affected by planting density and date. Trends in Life Sciences. 4, 97-105.

Moradi, A., Ahmadi, A., Hossein Zadeh, A., 2008. Agro-physiological responses of mung bean (cv. Partov) to severe and moderate drought stress applied at vegetative and reproductiveg stages. Journal of Water and Soil Science. 12(45), 659-671. [In Persian with English summary].

O’Neill, P., Shanahan, J.F., Schepers, J.S., 2006. Use of chlorophyll fluorescence differentiates corn hybrid response to variable water conditions. Crop Science. 46, 681 -687.

 Rahdari, P., Hoseini, S.M., 2012. Drought Stress: A Review. International Journal of Agronomy and Plant Production. 3(10), 443-446.

Rashidi, Sh., Shirani Rad, A.M., Ayene Band, A., Javidfar, F., Lak, S.H., 2012. Study of relationship between droughts stresses tolerances with some physiological parameters in canola genotypes (Brasica napus L.). Annals of Biological Research.3, 564-569.

Ribaut, J.M., Betran, J., Monneveux, P., Setter, T., 2012. Drought tolerance in maize. In: Bennetzen, J.L., Hake, S.C. (eds.), Handbook of Maize: It’s Biology. Springer, New York, pp. 311–34.

Sepasi, S., Klarstaqy, K., Abraham, H., 2012. Effects of different levels drought stress and plant density on yield and yield components of SC 704. Journal of Crop Ecophysiology. 3, 279-288. [In Persian with English summary].

Sanchez-Rodrıguez, E., Rubio-Wilhelmi, M., Cervilla, L.M., Blasco, B., Rios, J.J., Rosales, M.A., Romero, L., Ruiz, J.M., 2010. Genotypic differences in some physiological parameters symptomatic for oxidative stress under moderate drought in tomato plants. Plant Science. 178, 30–40.

Seyedzavar, J., Norouzi, M., Aharizad, S., Bandehhagh, A., 2015. Relationship between yield and yield components of maize hybrids under different irrigation. Journal of Crop Ecophysiology. 9(1), 83-108. [In Persian with English summary].

Sun, C.A., Johnson, J., Cai, D.G., Sherameti, I., Oelmuller, R., Lou, B.G., 2010. Piriformospora indica confers drought tolerance in Chinese cabbage leaves by stimulating antioxidant enzymes, the expression of drought-related genes and the plastid-localized CAS protein. Journal of Plant Physiology. 167(12), 1009-1017.

Yan, W., Zhong, Y., Shangguan, Z., 2016. Evaluation of physiological traits of summer maize under drought stress. Acta Agriculturae Scandinavica, Section B-Soil and Plant Science. 66, 133-140.

Yodner, A., Beyer, R., Jones, C., 2015. The effects of drought-affected grain and carbohydrase inclusion in starter diets on broiler chick performance. Journal of Applied Poultry Research. 24, 177-185.

Zlatev, Z., Lidon, F.C., 2012. An overview on drought induced changes in plant growth, water relations and photosynthesis. Emirates Journal of Food and Agriculture. 24, 57-72.