تأثیر تاریخ کاشت بر مراحل فنولوژی و عملکرد دانه کینوا (.Chenopodium quinoa Willd) در شرایط شور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، یزد

2 کارشناس ارشد مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، یزد

چکیده

آشنایی با مراحل فنولوژیک و نمو گیاه در تعیین تاریخ کاشت و عملیات زراعی در شرایط آب و هوایی مختلف اهمیت بسیاری دارد. به‌منظور بررسی اثرات تاریخ کاشت بر مراحل فنولوژیکی و عملکرد دانه کینوا (NSRCQ1) در هشت تاریخ کاشت (5/31، 6/15، 7/4، 7/15، 8/1، 12/5، 12/17 و 1/11) با سه تکرار با آب‌شور dS/m 14 در مزرعه تحقیقات شوری صدوق مرکز ملی تحقیقات شوری در سال زراعی 95-1394 کشت شد. نتایج نشان داد که کینوا قادر است در اولین تاریخ کاشت با طول دوره رشد 108 روز عملکرد دانه‌ای معادل t ha-1 2.34 تولید نماید. در تاریخ کاشت 4 مهر، کاهش دما (4.5- درجه سانتی‌گراد) و تنش یخ‌زدگی باعث از بین رفتن گیاه در مرحله گل‌دهی شد. گیاهانی که در مهر و آبان کشت شده بودند و در طول زمستان زنده مانده بودند، بذر تولید نکردند. بذرهای کشت شده در تاریخ 5 اسفندماه طی دورۀ 132 روزه، عملکرد دانه‌ای معادل t ha-1 1.6 تولید کردند. نتایج این بررسی نشان داد که تأثیر درجه حرارت زیاد (°C 32) برای تاریخ کاشت اسفند و فروردین و درجه حرارت کم (°C 13.5) برای تاریخ کاشت اواسط شهریور در طول دوره پر شدن دانه، موجب کاهش معنی­دار عملکرد و اندازه دانه در سطح 5 درصد شد. با توجه به اینکه کینوا (NSRCQ1) گیاهی روزکوتاه بوده و طول روزهای طولانی­تر از 12 ساعت، زمان رسیدن به مرحله گل‌دهی را افزایش می‌دهد، بنابراین، از میان تاریخ­های کشت موردبررسی، تاریخ کشت اول شهریورماه، به دلیل دوره رشد کوتاه­تر و عملکرد دانه بالاتر برای منطقه موردمطالعه، در استان یزد مناسب به نظر می‌رسد.

کلیدواژه‌ها


Bazile, D., Fuentes, F., Mujica, A., 2013. Historical perspectives and domestication of quinoa. In: Bhargava, A., Srivastava, S. (eds.), Quinoa: Botany, Production and Uses. CABI Publisher, Wallingford, UK.  pp. 16-35.

Bertero, H., King, R., Hall, A., 1999. Photoperiod-sensitive development phases in quinoa (Chenopodium quinoa Willd.). Field Crops Research. 60, 231-243.

Bertero, H., 2003. Response of developmental processes to temperature and photoperiod in quinoa (Chenopodium quinoa Willd.). Food Reviews International. 19, 87-97.

Bois, J.F., Winkel, T., Lhomme, J.P., Raffaillac, J.P., Rocheteau, A., 2006. Response of some Andean cultivars of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) to temperature: Effects on germination, phenology, growth and freezing. European Journal of Agronomy. 25, 299-308.

Brakez, M., Brik, K.E., Daoud, S., Harrouni, M.C., 2013. Performance of Chenopodium quinoa under salt stress. In: Shahid S., Abdelfattah M., Taha F., (eds.), Developments in Soil Salinity Assessment and Reclamation. Springer, Dordrech. pp. 463-478.

Garcia, M., Condori, B., Castillo, C.D., 2015. Agroecological and Agronomic Cultural Practices of Quinoa in South America. In: Murphy, K., Matanguihan J. (eds.), Quinoa: Improvement and Sustainable Production. John Wiley & Sons, Inc. pp. 25-46.

Ghaffari, A., Ghasemi, V.R., De Pauw, E., 2014. Agro-climatically zoning of Iran by UNESCO approach. Iranian Dryland Agronomy Journal, 4, 63-95. [In Persian with English summary].

Hariadi, Y., Marandon, K., Tian, Y., Jacobsen, S.-E., Shabala, S., 2011. Ionic and osmotic relations in quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) plants grown at various salinity levels. Journal of Experimental Botany, 62, 185-193.

Hirich, A., Choukr‐Allah, R., Jacobsen, S.E., 2014. Quinoa in Morocco–Effect of sowing dates on development and yield. Journal of Agronomy and Crop Science. 200, 371-377.

Jacobsen, S. E., Mujica, A., Jensen, C., 2003. The resistance of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) to adverse abiotic factors. Food Reviews International. 19, 99-109.

Jacobsen, S.-E., Monteros, C., Christiansen, J., Bravo, L., Corcuera, L., Mujica, A., 2005. Plant responses of quinoa (Chenopodium quinoa Willd) to frost at various phenological stages. European Journal of Agronomy. 22, 131-139.

Jacobsen, S., Bach, A., 1998. The influence of temperature on seed germination rate in quinoa (Chenopodium quinoa Willd.). Seed Science and Technology. 26, 515-523.

James, L.E.A., 2009. Quinoa (Chenopodium quinoa Willd.): composition, chemistry, nutritional, and functional properties. Advances in Food and Nutrition Research. 58, 1-31.

Kafi, M., Borzooei, A., Salehi, M., Kamandi, A., Masoumi, A., Nabati, J., 2012. Physiology of Environmental Stresses in Plants. Jihad Daneshghahi of Mashhad Press.502p. [In Persian].

Koyro, H.W., Eisa, S., 2008. Effect of salinity on composition, viability and germination of seeds of Chenopodium quinoa Willd. Plant and Soil. 302, 79-90.

 Lavini, A., Pulvento, C., d'Andria, R., Riccardi, M., Choukr-Allah, R., Belhabib, O., İncekaya, Ç., Metin Sezen, S., Qadir, M., Jacobsen, S.E., 2014. Quinoa's potential in the Mediterranean region. Journal of Agronomy and Crop Science. 200, 344-360.

Morrison, M.J., Stewart, D.W., 2002. Heat stress during flowering in summer Brassica. Crop Science. 42, 797-803.

Nina Laura, J., Del Castillo, C., Winkel, T., 2004. Comportamiento de quinuas tradicional y mejorada frente al estrés térmico. Paper presented at the CD-Rom: XI Congreso Internacional de Cultivos Andinos, Cochabamba, Bolivia. Fundación PROINPA. CD-Rom: PDF file no. P-6.

Nowak, V., Du, J., Charrondière, U.R., 2015. Assessment of the nutritional composition of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.). Food Chemistry. 193, 47-54.

Panta, S., Flowers, T., Lane, P., Doyle, R., Haros, G., Shabala, S., 2014. Halophyte agriculture: Success stories. Environmental and Experimental Botany. 107, 71-83.

Razzaghi, F., 2011. Acclimatization and agronomic performance of Quinoa exposed to salinity, drought and soil related abiotic stress. Ph.D thesis, Denmark.

Razzaghi, F., Ahmadi, S.H., Jensen, C.R., Jacobsen, S.E., Andersen, M.N., 2011. The salt tolerance of quinoa measured under field conditions. International Congress on Irrigation and Drainage, 15-23 October, Tehran, Iran.

Rosa, M., Hilal, M., González, J. A., Prado, F.E., 2004. Changes in soluble carbohydrates and related enzymes induced by low temperature during early developmental stages of quinoa (Chenopodium quinoa) seedlings. Journal of Plant Physiology. 161, 683-689.

Salehi, M., Soltani, V., Dehghany, F., 2016. Potential of quinoa production in Central Plateau of Iran. Regional Conference of Marginal Area of Iran Central Desert, 23 Jan.  Qom- Iran. [In Persian].

Salehi, M. Pourdad, S.S., 2019, Preliminary evaluation of seed yield and some agronomic traits of quinoa genotypes under rainfed condition. AREEO. Final Report. In press. [In Persian].

Shahrestani, H., 2013. Organization and management optimize water use in agriculture. Journal of Agriculture and Natural Resources Engineering. 12, 37-41. [In Persian with English summary].

Shiati, K., 1998. Brackish water as a source of irrigation: behavior and management of salt-affected reservoirs (Iran). 10th Afro-Asian Conference, Bali, Indonesia, pp. 72-82.

Soltani, A., Robertson, M., Mohammad-Nejad, Y., Rahemi-Karizaki, A., 2006. Modeling chickpea growth and development: Leaf production and senescence. Field Crops Research, 99, 14-23.