دانشگاه بیرجند تنش‌های محیطی در علوم زراعی 2228-7604 19 2 2026 05 22 Effects of different zeolite levels on agronomic and physiological traits of camelina (Camelina sativa L.) under full and cut-off irrigation تأثیر سطوح مختلف زئولیت بر خصوصیات فیزیولوژیک و زراعی کاملینا (.Camelina sativa L) تحت دوره‎ های آبیاری کامل و تنش قطع آبیاری 373 391 4005 10.22077/escs.2026.8964.2344 FA امیرحسین شیرانی راد استاد موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران 0000-0002-3833-8010 حامد عینی نرگسه استادیار گروه مهندسی کشاورزی، دانشگاه ملی مهارت، تهران 0000-0003-2730-6838 سیداحمد کلانتراحمدی دانشیار بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی‌آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول 0000-0002-3874-107X Journal Article 2025 02 15 IntroductionOilseed crops play a vital role in human life by supplying a substantial portion of nutritional requirements and serving as raw materials for various industries. Camelina (Camelina sativa L.) is an oilseed crop with high cultivation potential compared with other oilseed species, owing to its relatively short growth period, moderate to low nutrient requirements, and high tolerance to a wide range of biotic and abiotic stresses. Developing drought-resistant crops such as camelina, along with strategies to conserve water and enhance water use efficiency under drought stress conditions, can contribute to increasing total oilseed production. In this context, the application of soil amendment materials such as zeolite can improve plant growth under drought stress conditions. Zeolite is an environmentally friendly material that has been widely used to improve soil physical and chemical properties due to its unique characteristics. Accordingly, the present study aimed to investigate the effects of different zeolite application rates on seed yield, oil content, and fatty acid composition of camelina under optimal irrigation and drought stress conditions in Karaj, Iran. Materials and methodsA factorial experiment was conducted during two growing seasons (2018–2019 and 2019–2020) with three replications to investigate the effects of zeolite application rates (0, 5, 10, and 15 t ha⁻¹) on camelina under three irrigation regimes (full irrigation, restricted irrigation from the silique formation stage, and restricted irrigation from the beginning of flowering). A 2‑m separation distance was maintained between experimental plots to minimize lateral water movement and prevent inter‑plot water penetration. Each experimental plot consisted of six rows, each 6 m long, with a row spacing of 30 cm and a plant spacing of 5 cm within rows. Camelina seeds (Soheil cultivar) were sown on 27 September in both growing seasons. Irrigation was applied using a surface (flood) irrigation system, and irrigation intervals across treatments were determined based on 80 mm of cumulative evaporation measured with a Class A evaporation pan. The volume of irrigation water applied to each main plot was measured using water meters installed separately for each main plot across all three replications. Accordingly, total irrigation volumes of 5120, 3840, and 2560 m³ ha⁻¹ were applied under full irrigation, restricted irrigation from the silique formation stage, and restricted irrigation from the beginning of flowering, respectively. Results and discussionThe results indicated that drought stress significantly reduced relative water content (RWC), chlorophyll content (a, b, and total), oil content, and seed yield of camelina, whereas stomatal resistance and carbohydrate and proline contents in camelina leaves increased under conditions of irrigation withholding from the silique formation and flowering stages compared with full irrigation. Zeolite application under three irrigation regimes resulted in decreased stomatal resistance and carbohydrate and proline contents in camelina, whereas relative water content (RWC), chlorophyll content (a, b, and total), oil content, and seed yield increased in response to zeolite application under different irrigation regimes. The highest seed yield (2209 kg ha⁻¹) was obtained under full irrigation with zeolite application at a rate of 15 t ha⁻¹, whereas the highest camelina oil content (31%) was obtained under full irrigation with zeolite application at a rate of 10 t ha⁻¹. ConclusionOverall, the findings demonstrated that applying zeolite, particularly under irrigation withholding during the silique formation and flowering stages, reduced the adverse effects of drought stress, improved camelina plant growth, and ultimately increased total production. Therefore, the application of 10 t ha⁻¹ of zeolite under full irrigation conditions and 15 t ha⁻¹ under irrigation withholding from the silique formation and flowering stages is recommended for achieving the highest seed and oil yields. AcknowledgementsThe authors gratefully acknowledge the support provided by the Seed and Plant Improvement Institute (SPII), Karaj, Iran. تحقیق حاضر با هدف بررسی تأثیر کاربرد مقادیر مختلف زئولیت بر خصوصیات فیزیولوژیک و زراعی کاملینا تحت شرایط آبیاری مطلوب و تنش خشکی در شرایط آب‌وهوایی کرج در سال‎های 1397-1398 و 1399-1398 انجام شد. آزمایش به ‎صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمار زئولیت در چهار سطح (صفر، 5، 10 و 15 تن در هکتار) و آبیاری در سه سطح (آبیاری کامل، قطع آبیاری از مرحله کپسول‎ دهی و قطع آبیاری از مرحله گل‎دهی) بودند. نتایج نشان داد هر دو تیمار قطع آبیاری باعث کاهش محتوای نسبی آب، محتوای کلروفیل (a و b و کل)، درصد روغن و عملکرد دانه کاملینا شد درحالی‌که مقاومت روزنه ‎ای، میزان کربوهیدرات و پرولین برگ کاملینا تحت شرایط قطع آبیاری از مراحل کپسول‎ دهی و گل‎دهی نسبت به آبیاری کامل به طور معنی‎ داری افزایش یافتند. کاربرد زئولیت در هر سه رژیم آبیاری کاهش میزان مقاومت روزنه ‎ای، کربوهیدرات و پرولین برگ را در کاملینا در پی داشت درحالی‎که میزان محتوای نسبی آب برگ، محتوای کلروفیل (a و b و کل)، درصد روغن و عملکرد دانه در پاسخ به کاربرد زئولیت تحت رژیم‎های مختلف آبیاری افزایش نشان داد. بیشترین میزان عملکرد دانه (2057 کیلوگرم در هکتار) و محتوی روغن (30.55 درصد) کاملینا در تیمار کاربرد 15 تن زئولیت تحت شرایط آبیاری کامل به دست آمد درحالی‎که کمترین مقدار عملکرد دانه (390.67 کیلوگرم در هکتار) و محتوی روغن (25.22 درصد) به تیمار قطع آبیاری از مرحله گل‎دهی و عدم کاربرد زئولیت تعلق داشت. به‌طورکلی یافته‎های این تحقیق نشان داد کاربرد زئولیت بخصوص تحت شرایط قطع آبیاری با کاهش اثرات مخرب تنش خشکی، موجب بهبود رشد بوته ‎های کاملینا و افزایش تولید می‎شود؛ درنهایت کاربرد 10 تن زئولیت در هکتار تحت شرایط آبیاری کامل و 15 تن زئولیت در هکتار تحت شرایط قطع آبیاری از مراحل گل‎دهی و کپسول دهی توصیه می‎گردد. https://escs.birjand.ac.ir/article_4005_f23b3df742bb9fbf6bbf30a05150ac19.pdf