دانشگاه بیرجند تنش‌های محیطی در علوم زراعی 2228-7604 1 1 2009 04 19 Investigation of the drought stress effects on yield and yield components in wheat cultivars تأثیر تنش رطوبتی بر عملکرد و اجزای عملکرد دو رقم گندم 1 15 1 10.22077/escs.2009.1 FA فرزاد پاکنژاد دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج مجید جامی الاحمدی دانشگاه بیرجند علیرضا پازوکی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهرری محمد نصری دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ورامین Journal Article 2008 11 18 In order to evaluate effects of drought stress on yield and yield components of two wheat cultivars under field condition, two similar experiments were conducted in 2004 in Field Research Stations of Islamic Azad Universities of Karaj and Torbat-e-Jam Unites. The study was arranged as factorial experiments based on a randomized complete block design with four replications. The first factor was consisted of nine different irrigation regimes including control (T1), irrigating when 60 and 80 percent of soil moisture was depleted at stem elongation to ripening stage (T2 and T3, respectively), at the start of flowering to ripening (T5 and T7, respectively), at flowering stage (T4 and T6, respectively), and irrigation termination at flowering and grain filling stages to ripening stage (T8 and T9, respectively). The second factor was included two wheat cultivars, Chamran and Marvdasht. Results showed a significant difference between different treatments of drought stress and control regarding yield and yield components. Irrigation termination from flowering onward led to the lowest grain yield, with 64 percent reduction compared to control. The lowest yield reduction equal to 19 percent beside control was obtained with irrigating at 60 percent soil moisture depletion from stem elongation up to end of growth period. According to these results, the most sensitive growth stages of wheat to drought stress were flowering and grain filling stages. Marvdasht despite its higher yield under sufficient moisture condition, and even under water-deficit through growth period, suffered more damage than Chamran from terminal irrigation termination. Under optimum condition of humidity, grains per spike and length of peduncle showed higher correlation with grain yield, respectively. When irrigation was withheld from flowering to ripening stage, weight of 1000 kernels showed a positive and significant correlation with yield, indicating that impact of water stress in this stage on yield was mediated by reduction of kernel weight. <strong>به منظور بررسی اثر تنش خشکی بر عملکرد و اجزای عملکرد دو رقم گندم در شرایط مزرعه، دو آزمایش مشابه و همزمان در سال زراعی 85-1384 در مزرعه­ی پژوهشی دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج و دانشگاه آزاد اسلامی واحد تربت جام اجرا شد. این آزمایش­ها به صورت فاکتوریل با چهار تکرار در قالب طرح  بلوکهای کامل تصادفی </strong><strong>اجرا شد. عامل اول شامل 9 رژیم مختلف آبیاری بر مبنای درصد تخلیه­ی رطوبتی خاک در مراحل مختلف رشد بود ( شاهد (</strong><strong>T₁</strong><strong>)، آبیاری در60 و 80 درصد تخلیه­ی رطوبتی از ابتدای طویل شدن ساقه­ ها تا پایان دوره­ی رشد (به ترتیب </strong><strong>T₂</strong><strong> و </strong><strong>T₃</strong><strong>)، آبیاری در 60 و 80 درصد تخلیه­ رطوبتی در زمان گل دهی (به ترتیب </strong><strong>T₄</strong><strong> و </strong><strong>T₆</strong><strong>)، آبیاری در 60 و 80 درصد تخلیه ی رطوبتی از زمان گل دهی تا پایان دوره­ی رشد (به ترتیب، </strong><strong>T₅</strong><strong> و </strong><strong>T₇</strong><strong>)، قطع آبیاری ازگلدهی تاپایان دوره­ی رشد (</strong><strong>T₈</strong><strong>) و قطع آبیاری در طول دوره­ی پر شدن دانه (</strong><strong>T₉</strong><strong>)). عامل دوم شامل دو رقم چمران و مرودشت بود. نتایج حاصله حاکی از تفاوت بسیار معنی دار تیمارهای مختلف تنش خشکی نسبت به شاهد، از نظر</strong><strong> عملکرد و اجزای عملکرد بود. قطع آبیاری از مرحله­ی گلدهی به بعد با 64 درصد کاهش نسبت به تیمار شاهد، کمترین عملکرد دانه را سبب شد وکمترین افت عملکرد با 19% کاهش نسبت به شاهد مربوط به آبیاری در 60% تخلیه ی رطوبتی از ابتدای مرحله طویل شدن ساقه ها تا پایان دوره رشد بود. بر طبق این نتایج حساس­ترین مرحله رشد گیاه نسبت به تنش خشکی، مرحله­ی گلدهی و پر شدن دانه ها است. رقم مرودشت  با وجود داشتن عملکرد بالاتر در شرایط رطوبت کافی و حتی شرایط کم آبی در طول فصل رشد، نسبت به رقم چمران از قطع آبیاری آخر فصل خسارت بیشتری را متحمل شد. صفات تعداد دانه در سنبله و طول پدانکل در شرایط مطلوب رطوبتی به ترتیب بیشترین همبستگی را باعملکرد دانه نشان دادند. در تیمار قطع آبیاری از گلدهی تا پایان دوره ی رشد، وزن هزار دانه با عملکرد همبستگی مثبت و معنی داری را نشان داد. این نتیجه حاکی از آن است که تأثیر منفی تنش رطوبتی در این مرحله بر روی عملکرد، ناشی از کاهش وزن دانه بوده است. </strong> https://escs.birjand.ac.ir/article_1_c4ca4238a0b923820dcc509a6f75849b.pdf