تأثیر مدیریت‌های مختلف آبیاری بر صفات مورفولوژیک و عملکرد ارقام برنج (.Oryza sativa L) در گنبد کاووس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد کشاورزی اکولوژیک، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گنبدکاووس

2 عضو هیأت علمی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، گلستان، ایران.

چکیده

آب یکی از منابعی است که در تولید محصولات کشاورزی نقش مهمی ایفا می‌کند به همین منظور بررسی تأثیر مدیریت‌های آبیاری بر صفات مورفولوژیک و عملکرد ارقام برنج، چهار آزمایش جداگانه هر کدام در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه گنبد کاووس در سال 1395 انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل چهار آزمایش به طور جداگانه در شرایط غرقابی و دورهای آبیاری 5، 10 و 15 بودند. تیمارهای آبیاری چهل روز پس از انتقال نشای ارقام برنج به مزرعه در مرحله حداکثر پنجه‌زنی اعمال گردید. ارقام کشت شده نیز شامل شش رقم برنج (یک رقم ایرانی دم سیاه و سه رقم IR66424–1-2–1-5،IR70360–38–1-B-1 ، IR 55411-50 و دو لاین در حال معرفی 87.110 و 87.5.103) بود. نتایج تجزیه واریانس و مقایسات میانگین نشان داد که اختلاف معنی‌داری بین سطوح تیمارهای آزمایشی وجود دارد. اعمال تنش، عملکرد دانه را به طور معنی‌داری کاهش داد. نتایج مقایسه میانگین در شرایط غرقاب نشان داد، رقم 87.110، کم‌ترین زمان تا رسیدگی و میزان عملکرد دانه را دارد و عملکرد دانه آن اختلاف معنی‌داری نسبت به رقم بومی دم‌سیاه نداشت. در دور آبیاری 5 روزه بیش‌ترین میزان عملکرد دانه و کم‌ترین تعداد روز تا رسیدگی در رقم 87.5.103 ملاحظه شد. عملکرد دانه در دور آبیاری 10 روزه رقم IR 55411-50 اختلاف معنی‌داری را نسبت به سایر ارقام نشان داد، همچنین نتایج نشان داد که رقم 87.5.103 زودرس‌تر بود. در دور آبیاری 15 روزه با اینکه از رقم 87.110 بالاترین عملکرد دانه حاصل نشد، با رقم دم‌سیاه نیز اختلاف معنی‌داری نداشته است، در جمع‌بندی نتایج حاصل، رقم 87.110 در شرایط دور آبیاری 15 روز زودرس‌ترین رقم و مناسب کشت در منطقه تعیین شد.

کلیدواژه‌ها


Akhash, M.W., AL-abdallat, A.M., Saoub, H.M., Ayad, J.Y., 2009. Molecular and field comparison of selected barley cultivars for drought tolerance. Journal of New Seeds. 10, 98-111.

Amiri, A., Razavipor, T., Banaian, M., 2011. Performance evaluation and water productivity in rice under different irrigation management and planting distance using the ORYZA2000 model. Journal of Crop Production. 4(3), 1-19. [In Persian with English Summary].

Asadi, R., Nasiri, M., Mohamamadin, M., 2013. Evaluation of drought stress of aerobic cultivars in direct cropping by drying method and comparison with cultivation methods. Final project report. Rice Research Institute of the Iran. [In Persian with English Summary].

Bouman, B.A.M., Toung, T.P., 2001. Field water management to save water and increase its productivity in irrigated lowland rice. Agricultural Water Management. 49, 11-30.

Dong, N. M., Brandt, K.K., Sørensen, J., Hung, N.N., Hach, C.V., Tan, P.S., Dalsgaard, T., 2012. Effects of alternating wetting and drying versus continuous flooding on fertilizer nitrogen fate in rice fields in the Mekong Delta, Vietnam. Soil Biology and Biochemistry. 47, 166–174.

FAO, 2016. Fao statistical database (available at www.fao.org).

Gani, A., Rahman, A., Dahono, R., Hengsdijk, H., 2001. Synopsis of water management experiments in Indonesia. Available on the URL: www.waterforfood.nl/docs/Water_less_rice/ Gani_et_al.pdf.

Ghiasi Oskoei, M., Farahbakhsh, H., Sabori, .H., 2014. Evaluation of rice cultivars in drought and normal conditions based on sensitive and tolerance. Journal of Crop Production. 6(4), 55-75. [In Persian with English Summary].

Goldost Khorshidi, F.M., Daneshmand, A., Moradpor, S., Bagheri Jamkhane, A., 2013. The effect of irrigation in different stages of growth and the consumed nitrogen on seed yield and yield components of Hashemi Tarom rice (Oryza sativa L.). Journal of Plant and Biomass Research. 9(34), 81- 91. [In Persian with English Summary].

Ikramullah, M., Mahunta, R., 2001. Response of rice to the graded level of NPK fertilizers. Crop Research-hisar. 21, 120- 122.

IRRI, 2002. Standard evaluation system. International Rice Research Institute, Manila. Philippines.

Jehangir, W.A., Turral, H., Masih, I., 2004. Water productivity of rice crop in irrigated areas. Journal of Crop Production. 4, 1-22. [In Persian with English Summary].

Kohansal-vajergha, F., Amiri, A., Paknejhad, F., Varzan, S., Kohansal-vajergha, S, Motamedi, M., 2016. Determination of drought resistance indices in rice cultivars. Journal of Agricultural Research. 2(4), 300-313. [In Persian with English Summary].

Loeve, R., Barker, R., Dawe, D., Lin, H., Bin, D., 2004. Growing more rice with less water: An overview of research in Liuyuankou irrigation system, Henan Province, China. Available on the URL: www.iwmi.cgiar.org/Assessment/proceedings/IWMI-Paper-RLoeve.doc

Majidian, M., Ghadir, H., 2003. Effects of water stress and nitrogen fertilizer at different growth stages on yield, yield components and water use efficiency and some physical properties of corn. Iranian Journal of Agricultural Sciences, 33(3), 521-533 [In Persian with English Summary].

Nehbandani, A., Soltani, A., Darvishirad, P,. 2016. Effect of terminal drought stress on water use, growth and yield of chickpea (Cicer arietinum L.). Journal of Plant Ecophysiology. 7(23), 17-27. [In Persian with English Summary].

Pirdashti, H., Sarvestani, Z.T., Nematzadeh, G., Ismail, A., 2004. Study of water stress effects in different growth stage on yield components of different rice (Oryza sativa L.) cultivars. New directions for a diverse planet: Proceeding of 4th International Crop Science Congress Brisbane, Australia. 26 Sep.–1 Oct. 2004.

Por yazdankha, H., Razavipor, T., KHaledian, M.R., Rezaei, M., 2014.  Determining crop coefficient of Binam and Khazar cultivars of rice by lysimeter and controlled basins in Rasht region. Journal of Agroecology. 6(2), 238-249. [In Persian with English Summary].

Rahman, M.T., Islam, M.T., Islam, M.O., 2002. Effect of water stress at different growth stages on yield and yield contributing characters of transplanted Aman rice. Pakistan Journal of Biological Sciences. 5(2), 169-172.

Rezaei, M., Nahvi, M., 2002. Effect of different irrigation intervals on water use efficiency and yield of rice in Guilan. p. 234-240. 11th Seminar of Iranian Committee on Irrigation and drainage, 16 Nov. 2002. Iranian Committee on Irrigation and drainage, Tehran, Iran. [In Persian with English Summary].

Roost, N., Molden, D., Zhu, Z., Loeve, R., 2004. Identifying water saving opportunities: examples from three irrigation districts in China’s Yellow River and Yangtze basins. International Water Management Institute, Colombo, Sri Lanka. Available on the URL: www.iwmi.cgiar.org/Assessment/files/proceedings/IWMI-Paper-NRoost1.doc

Salehi Jozani, GH., Dabiraeshrafi., O., 2017. Achievements and Ongoing Programs. Agricultural Biotechnilogy Research Institute of Iran. 99p. [In Persian].

Salehifar, M., Rabiei, B., Afshar Mohammadian, M., Asghari, J., 2014. Effect of IAA and Kinetin application on plant characteristics and chlorophyll fluorescence parameters in rice seedlings under drought stress condition. Iranian Journal of Crop Sciences. 16(4), 293-307. [In Persian with English Summary].

Sedaghat, N., Pirdashti, H., Asadi, R., Mosavi, Y., 2016. Effect of irrigation methods on water quality in rice. Water Research in Agriculture. 28(1), 1-9. [In Persian with English Summary].

Shanmugasundaram, B., Helen, H., 2015. Adoption of system of rice intensification under farmer participatory action research programmer (FPARP). Indian Research Journal of Extension Education. 15 (1), 114-117.

Shimono, H., Fujimura, S., Nishimura, T., Hasegawa, T., 2012. Nitrogen uptake by rice (Oryza sativa L.) exposed to low water temperatures at different growth stages. Journal of Agronomy and Crop Science. 198, 145-151.

Tabbal, D. F., Bouman, B., Bhuiyan, S.I., Sibayan, E.B., Sattar, M.A., 2002. On- farm strategies for reducing water input in irrigated rice: case studies in the philipines. Agriculcural Water Management. 56, 93-112.

Taghavi, M., ghareyazi, B., Hosseini Salkade, Gh., 2009. Molecular Markers. Tehran University Press. 340p. [In Persian].

Tahmaesbi Sarvaestani, Z., Pirdashti, H., Modarres-Sanavy, S.A.M., Blouchi, H., 2008. Study of water stress effect in different growth stages on yield and yield components of different rice (Oryza sativa L) cultivars. Pakistan Journal of Biological Scienses. 11(10), 1303-1309.

Tuong, T.P., Bouman, B.A.M., Mortimer, M., 2005. More rice, less water integrated approaches for increasing water productivity in irrigated rice-based systems in Asia. Plant Production Science. 8, 231– 41.

Uphoff, N., Kassam, A., Thakur, A., 2013. Challenges of increasing water saving and water productivity in the rice sector: introduction to the system of rice intensification (SRI) and this issue. Taiwan Water Conservancy. 61(4), 1–13.

Zabihi, A., Darzi Naftchali, A., Khoshravesh, M., 2017. Analysing drought stress effects on yield and water use efficiency of rice and the root zone salinity. Environmental Stresses in Crop Sciences. 9(4), 375-385. [In Persian with English Summary].